groenberichten Kijkduinpark

Zulke prachtige, groene nerfjes in geel bladmoes met bruine randjes, op 10 graden in het tegenlicht van de ochtendzon... Einde herfst.  

Deze Cornus sanguinea bloeit in mei / juni en vaak een nabloei in november, Algemeen voorkomende struik, die vooral houdt van voedselrijke grond. Op het park staat hij op een paar plekken, maar hij heeft er niet echt veel zin in en staat een beetje te kwarren. Toch maar wel een prachtig bloementuiltje in knop georganiseerd. De twijgen en takken kleuren in de herfst en winter rood. 

De bessen van de Berberis vulgaris zijn klein, als een grote pinda. Een paar jaar geleden, tijdens het achterstallig onderhoud, zijn er veel zuurbessen aangeplant in de ecozones. De struik valt niet op in de herfst, maar eenmaal gespot, zie je ze op meerdere plekken groeien. Er zitten flinke dorens aan de boogvormige takken en in maart tot juni zit de struik vol gele bloemtrossen. Inheems. 

Op plekken waar bomen dicht op elkaar staan, is er weinig onderbeplanting omdat het zonlicht daar niet meer bij kan komen. In sommige delen op het park, is zo'n hol bos best mooi, met van die dikke stammen waar je onder de kronen door kunt kijken. Ook een fijne plek voor hyacintjes! In de ecologische zones en rondom de woningen is dit beeld meestal niet gewenst vanwege minder privacy, wortels bij het fundament van een woning, bladafval, overhangende takken etc. Door schaduw en een voedselrijke bodem woekeren bramen en brandnetels langs de randen en groeien er minder bloeiende struiken en kruiden die veel interessanter zijn voor vogels en insecten.  Behalve dat kappen geld kost, ben je ook niet zomaar af van een grote boom, die ondertussen gewoon lekker doorgroeit! (kapvergunning aanvragen voor bomen met een stam van meer dan 10 cm diameter op borsthoogte)  Ik kwam dit plaatje van Gerd-Jan Korte tegen nav plan en uitvoering achterstallig onderhoud en de grote kapronde van 1600 ...

Ach... wat jammer... ik denk gelijk aan de vos of een kat als de dader, maar het is misschien het werk van een ekster of kraai. Vaak pakken deze 'opportunistisch omnivoren' onhandige, zwakke of oude zangvogeltjes, zodat de sterkste en slimste exemplaren overblijven om zich het komend voorjaar voort te planten. Zo blijft de populatie gezond. Dus ook wel weer okee...

 Op de paddenpoel. 

  In de lage ochtendzon, samen met de kardinaalshoed (Euonymus alatus) en rechts een beetje geel blad dat nog aan de iep hangt.

  Opeens was het 19 november winters!

  Voor of tegen laten liggen van afgevallen blad?  Afgevallen bladeren moeten natuurlijk van het gras, anders komen er gele of kale plekken in vanwege schimmels of te weinig zonlicht. Maar hoe erg is dat eigenlijk? Die kale plekken geven ook weer ruimte voor allerlei bloeiende plantjes zoals bijvoorbeeld madeliefjes en klaver die meer te bieden hebben aan insecten dan een kort gemaaid grasveld.  Afgevallen blad onder bomen en struiken vormt in de winter een perfecte isolatielaag voor planten. En egels houden hun winterslaap in een winternest gemaakt van bladeren op een beschutte, rommelige plek. 'Onze' egel is uit het egelhuisje vertrokken en heeft zich nu gevestigd in een bladerenhoop. Een betere huisvesting is er niet!  Onder het afgevallen blad gaat ook nog een hele wereld schuil: die van de kleine beestjes. De wormen, spinnen en insecten zijn er beschut en eten de blaadjes op. Ze verteren die tot compost en zorgen zo op een natuurlijke manier voor bemesting ...

  Bij het zien van deze waterdruppeltjes denk ik weer aan het prachtige sprookje van Godfried Bomans 'De rijke bramenplukker'.    https://share.google/ gjSb9raPCFcgT6ZJq  (bewerkte versie, met de minder wrede afloop) 

Onze blauwe 'park' reiger is vast op jacht naar die ene lekkere pad, die zich nog niet heeft verstopt in de blubber. Nu het kouder wordt, eet de reiger ook graag mollen, muizen en grote insecten.

Deze Anchusa officinalis staat naast een antiparkeerpaaltje nog steeds enthousiast te bloeien. Vaste plant, inheems, houdt van zanderige kalk-en stikstofrijke bodem op een zonnig plekje. Dus helemaal thuis op 't KDP. Aantrekkelijk voor bijen en vlinders vanwege nectarrijke bloemen, alhoewel de meeste insecten bij een temperatuur van 10 tot 12 graden C niet meer vliegen en in winterslaap gaan. Ze koelen af en sommige insecten produceren zelf antivries.

Op het terras bij onze woning staat een kerstboompje in een pot te overzomeren zodat ie straks weer fris en fruitig kan aantreden. Opeens zat er een goudhaantje op een tak. Misschien dacht ie heel even dat ie in een naaldbomenbos was! :-) BNN VARA Vroege Vogels:  'Het goudhaantje staat bekend als het kleinste vogeltje van Nederland. Toch komen de meeste goudhaantjes die we in het najaar zien helemaal niet uit ons land, maar van veel verder. Jaarlijks steken tienduizenden goudhaantjes in een enkele nacht de Noordzee over vanaf het zuidelijkste puntje van Noorwegen, om vervolgens op Texel weer aan land te komen. Vanaf daar trekken ze verder, meestal naar Frankrijk. Erg indrukwekkend voor een vogeltje van slechts 9 centimeter (van snavel tot staartpuntje) en maar 4 tot 7 gram! Na zo’n tocht zijn goudhaantjes soms zo vermoeid dat ze doodop neerploffen op het eerste stukje land om aan te sterken. Maar normaal zijn het heel beweeglijke vogeltjes, die in groepjes leven en tussen de bl...

Phragmites australis is het grootste gras dat van nature in onze omgeving voorkomt. Het riet groeit langs oevers waar het zorgt voor zuurstof in het water met lange, holle wortels. Als je niet regelmatig ingrijpt, is een hele paddenpoel snel volgegroeid met dit hoge riet. Tegenwoordig zie je vaak dat de ene helft van een sloot wordt schoon gemaaid en de andere kant komt pas weer aan bod in het jaar erop, zodat er steeds schuilplekken voor beesten blijven bestaan. Is natuurlijk duurder in het onderhoud. Het riet groeit ook (enthousiast) op ruigtes, zoals op het park bij de Kogelvanger. 

Silhouet van een stern. Wat is het toch een goed ontwerp van de Architekten Kombinatie! 

  Bij de speeltuin, richting Solleveld, streek een zwerm vogels neer in een populier. Helaas vlogen de meesten alweer weg voordat ik een foto kon maken.  Onbegrijpelijk dat ze niet botsen als ze er samen zo'n vliegshow van maken. Ze  hebben geen leider en  schijnen alleen zeven buurvogels in de gaten te houden. 

De bloemen van het grijskruid zijn ongeveer 3-5 cm in doorsnee en bloeien tot laat in het najaar. Het is nog een voedselbron voor bijen en vlinders voordat deze zich 'inwinteren'. In close-up is dat bloemetje een snoepie en dat zie je er misschien niet vanaf als je er langsloopt.

Makkelijk te vinden paddenstoel. Het is een opruimer van dode plantenresten. Nog een flinke klus met al dat eikenblad! De inktdruppeltjes bevatten sporen waaruit weer nieuwe paddenstoelen kunnen ontstaan. 

Op het park bloeit nog van alles: teunisbloem (op de foto), madeliefje, salvia, grijskruid, dagkoekoeksbloem, witte dovenetel en vast nog meer. De herfst schuift op en is dit een gewone nabloei? Of denkt de natuur dat het alweer lente is vanwege de hoge temperaturen? 

Zonsopgang (na nacht met een supermaan) Er is vanmorgen veel rood. oranje, roze, bruin, lila en paars in de atmosfeer.

Een blik in een ecozone op het park met dat lage zonnetje op de esdoornstammen. Nog even genieten van 18 graden op 5 november 2025.   

Deze struik of lage boom (3 tot 6 meter) bloeit in juni met witte bloemen en vanaf augustus zie je deze bloedrode bessen hangen. Vanwege de bittere galsmaak worden de bessen niet gegeten door vogels. Pas na de vorst komt de lijster en de roodborst erop af, of een zeldzame pestvogel. De Viburnum opulus is inheems.

Die eiken groeien lekker door!  Gisteren heeft de hovenier blad geruimd en zo te zien gaat er nog vèèèèl meer blad vallen. 

Onderstaand is een artikel van Nature today.  https://www.naturetoday.com Kleine vos op hyacinth (Bron: Kars Veling) Biologische bloembollen nuttig voor vroege vlinders De Vlinderstichting 27-OKT-2025 - Het najaar is de tijd om bloembollen in je tuin of het openbaar groen te zetten. Na de winter komen de bloemen tevoorschijn en gaan bloeien. Ze zorgen voor voedsel voor vlinders en bijen in het vroege voorjaar. Overwinterende vlinders komen dan hongerig uit hun overwinteringsplek. Veel andere planten bloeien dan nog niet. Dit maakt de bloembollen extra waardevol voor deze vlinders. De dagpauwoog, kleine vos, citroenvlinder, gehakkelde aurelia en atalanta overwinteren allemaal als vlinder en komen in het vroege voorjaar tevoorschijn. Deze vlinders moeten dan nectar kunnen vinden, maar veel bloeit er nog niet. Nu bloembollen planten, betekent voedsel voor de vlinders in het vroege voorjaar. Veilige bloembollen In het najaar, van september tot in november, kunnen de bloembollen de gron...

De staken van teunisbloemen en toortsen trekken in de komende maanden zaadetende vogels aan, zoals vinken ( het puttertje ofwel  distelvink ) en mezen. De dikke doosvruchten zitten vol zaadjes, die door de uitwerpselen van vogels verspreid worden. Bij een stevige windvlaag wordt zaad ook gewoon rondgeslingerd. De staketsels zijn daarnaast fijne plekjes voor insecten om er bijvoorbeeld coconnetjes in te maken... te schuilen... te overwinteren...  Vandaar dat ze mogen blijven staan!

 Doorkijkje in een ecologische zone.

Je hebt esdoorns in allerlei soorten, maten en kleuren. Deze veldesdoorn of Spaanse aak is een kleine, makkelijke boom die niet woekert en zich niet zo explosief uitzaait als zijn grote broer, de gewone esdoorn, de Acer pseudoplatanus. Inheems, ook al zou je dat niet zeggen, gezien de naam.

Egeltjes zijn nachtdieren en ze gaan overdag slapen op een droge plek zoals onder struiken of in een rommelhoek in de tuin. Het gaat slecht met de egel, dat komt doordat er(te weinig insecten zijn en te weinig rommelhoekjes in de tuin. Om ze te helpen heeft Roompot vorig jaar een aantal egelhuisjes neergezet op stille donkere plekjes. Helaas voldoen ze niet helemaal aan de criteria: een huisje moet van hard hout gemaakt zijn ivm aantrekken vocht. Uitgerust zijn met beluchtingssleuven en de opening moet ongeveer 13 x 13 cm zijn. De huisjes op het park hebben een opening van 11 x 11 cm en daar kan een zwanger vrouwtje soms niet doorheen.  Nu het kouder gaat worden,  zoeken ze een plek om te overwinteren en een aantal van die huisjes is bewoond. Hun stofwisseling gaat omlaag dus veel eten en drinken hebben ze niet meer nodig.  Advies van de Egelbescherming en Stichting Snorhaar: wanneer je egeltjes verantwoord wil bijvoeden, geef dan alleen kattenbrokjes of egelvoer en vers ...

Een onduidelijke foto van badende meesjes op het terras. G istermorgen  was de tuin opeens overspoeld door hèèl vèèl pimpelmezen. Het werd dringen bij de wasplaats, waar hoogstens twee vogels tegelijkertijd badderen en nu vier! Een drukte van belang en heel ongewoon. We vroegen ons af wat hiervoor een verklaring zou zijn. I n de Trouw las ik het volgende artikel: Honderdduizend pimpelmezen in één nacht Geschreven door Koos Dijksterhuis columnist Gepubliceerd op  22 oktober 2025 Ineens hebben de trekvogels onze tuin ontdekt: merels, spreeuwen, koperwieken, vinken, kool- en vooral pimpelmezen storten zich op de bomen, de bessen en de laatste bloemen. (Al eten ze liever de vliegjes op die bloemen dan de bloemen zelf.) De pimpelmezen vallen op. Die trekken elk jaar in oktober door, vanuit Rusland en Scandinavië, maar nu zijn het er wel heel veel. Afgelopen weekend werden er groepen van honderden pimpelmezen gezien. In de ochtend strijken ze vaak neer, na een nacht vlie...

Hele nare stekelige zaaddoosjes met weerhaakjes, die blijven hangen in een vacht van dieren, de kleding van mensen en ook in 's mensens haar zijn ze heel vasthoudend!!! Zo wordt het zaad verspreid.  De veldhondstong ( Cynoglossum officinale)  komt vooral voor op droge kalkrijke zandgrond, zoals hier op het park en in de duinen. In het eerste jaar vormt de plant een bladrozet, waarna in het tweede jaar de stengels met de roodblauwe bloemen verschijnen. Wordt bestoven door bijen en snuitkevers.

  Het hele jaar nogal onopvallend en dan opeens knalt ie te voorschijn!

Onder een laag oud blad komt het schone duinzand weer tevoorschijn. Er is nog genoeg blubber in het midden van de poel, zodat padden en kikkers er kunnen overwinteren. In de komende maanden zal het waterpeil wel weer gaan stijgen.  De stam lag afgelopen zomer gedeeltelijk in het water als 'opwarmplek' voor libellen. Ze zijn vaak in de buurt van een stilstaand poeltje te vinden omdat hun larven daar op aangewezen zijn.

Van alles gaande in dit esdoornblad in de herfst. Het is duidelijk te zien dat het bladgroen (chlorofyl) zich terugtrekt. Deze bladeren worden afgestoten omdat er nu minder zonlicht is om de benodigde energie voor fotosynthese op te wekken.  Fotosynthese is het proces waarbij planten water en koolstofdioxide onder invloed van energie uit licht, omzetten in zuurstof en glucose. Dat wordt door de plant opgeslagen en weer in het voorjaar gebruikt voor groei en voortplanting.  De zwarte vlekken in het esdoornblad worden veroorzaakt door de inktvlekkenzwam. Deze schimmel overwintert in het afgevallen blad maar veroorzaakt verder geen schade. Op het park zie je die vlekken bij esdoorns die 't moeilijk hebben, bijvoorbeeld door droogte en zeewind. Vaak valt het blad ook eerder af.  

Op het fietspad richting Ockenburg langs de golfbaan knalt die rode kleur je tegemoet. De wingerd is een fanatieke klimmer, die met hechtwortels lelijke sporen achterlaat in muren, staat ook niet op onze beplantingslijst. Maar in de herfst zo uitbundig slierten in (buur)bomen, is wel hèt glorieuze moment voor die wilde wingerd.  

De zoete donkere bessen zijn al snel opgegeten door de vogels. Ze zijn ook eetbaar voor  mensen, maar dan moet je er dus snel bij zijn. Nu die prachtige herfstkleuren, vooral met een zonnetje erop.

Waarschijnlijk is het zaad (nootjes) van het bezemkruiskruid rond 1900 met woltransporten naar Nederland gekomen. Niet inheems dus en breidt zich overal flink uit, ook in de duinen en op het park. Er is discussie of het een invasieve soort is, dwz dat deze bezemkruiskruid inheemse planten verdringt. De meningen zijn hierover verdeeld. Het feit dat de plant tot laat in het seizoen bloeit, zou ook kunnen betekenen dat er voor insecten nog iets te halen valt.  In herfstige tijden vind ik het wel een vrolijk ding!

Dit diertje ligt niet op het Kijkduinpark, maar vanmorgen wèl vlakbij de zee, tussen de opgangen in. Kan niet bijten of prikken, ongevaarlijk dus en prachtig van vorm. 

Bij het schoonmaken van de paddenpoel bij P4 werd deze kamsalamander opgemerkt. Hij is vrij algemeen, maar hun aantal neemt sterk af. Kamsalamanders hebben hun naam te danken aan de getande rugkam, die mannetjes in het voorjaar ontwikkelen. Een belangrijk kenmerk is de oranje buik. Hij (of zij) was er helemaal niet voor in om op de rug te gaan liggen. Vertoeven op de hand van Bart leek al genoeg uitdaging.  Je ziet nog net de oranje randjes langs staart en pootjes.  Onderstaande foto is van Waarneming.nl.  

Algemeen en inheems, half onder rozet van een teunisbloem. Ook op het Kijkduinpark te vinden. Hier zie ik niks 'krullerigs' aan deze paddenstoel. 

Voor deze naamgeving was niet veel fantasie nodig, als je tenminste iets hebt met zadels. 

  Van de blaadjes van de meidoorn. 

Paddenpoel de Kogelvanger is weer zichtbaar; oevers zijn minder steil, waardoor de koudbloedige dieren, zoals kikkers en salamanders, zon kunnen pakken om op te warmen. Ze zijn afhankelijk van de omgevingstemperatuur, omdat ze zelf geen eigen lichaamswarmte kunnen produceren. Maar eerst maar es zien te overwinteren in de modder. Er staat nog een plukje riet voor een waterhoentje dat in het voorjaar een uniek plekje zoekt voor een nestje. Het riet rondom de poel zal langzaam ook weer aangroeien en beschutting geven.  Mooi werk Jan en Bart! Dank!  

Vandaag is Fa Hoek begonnen met het vrijmaken van de paddenpoel, zodat die niet dichtgroeit. Er wordt rondom gezaagd en duindoorn, cornus en wilg worden met wortel en al verwijderd. Ook wordt het riet zoveel mogelijk weggehaald / afgeknipt. De oevers worden glooiender gemaakt, wat aantrekkelijk is voor allerlei beestjes, zoals bijvoorbeeld voor hagedissen. Van de weggehaalde struiken wordt een takkenril gevormd, een ideale plek voor vogels etc. om zich in te verstoppen. Er vliegen nu veel vinken rond, die waarschijnlijk niet blij zijn met die happer in hun biotoop. Maar morgenavond is de plek weer helemaal van de beestjes.

Het strand lag vol met allerlei vormen en kleuren kwal. Waarom heeft de kwal eigenlijk zo'n negatieve klank?