groenberichten Kijkduinpark

Deze akkerhommel gaat zich nog even laven aan de nectar van een toorts. Ze is te herkennen aan de roestbruine beharing op kop, borststuk en achterlijf. Wat een prachtige naam voor zo'n akkerhommel: Bombus pascuorum 

De september ochtendzon schijnt op een heuveltje wolfsmelk, een uitgebloeide toorts, grassen en grijskruid. 

De witte honingklaver is een slanke hoge plant die bloeit van juli tot september. Melilotus albus. Een deel van de zaden hangt nog aan de stengels, de rest is al gevallen, opgegeten of geoogst en verderop uitgestrooid. Tweejarig. Je hebt ook de goudgele variant.  Over zaad verzamelen: ik las in de NRC van 12 sept 2026 een artikel van de Cruydt-Hoeck, waar het oogsten van inheemse wilde plantenzaden op grote schaal gebeurt. In de beginjaren ging dat nog met een omgekeerde paraplu, maar dat wordt tegenwoordig dus veel grootschaliger aangepakt. https://www.nrc.nl/nieuws/2026/09/10/het-herstel-van-de-nederlandse-ecosystemen-begint-bij-een-natuurzadenkwekerij-in-friesland-

  Duindoorn is een tweehuizige plant: deze vrouwelijke duindoorn zit vol oranje bessen. Mannelijke duindoornstruiken dragen geen bessen. Ze maken vaak lange worteluitlopers, die zelfs onder een pad door aan de andere kant weer uitlopen. De wortels kunnen daarmee het asfalt omhoog duwen, wat op sommige paden te zien is. (Hippophae rhamnoides).

  De echte guldenroede samen met de witte bosaster (of witte herfstaster. of sneeuwaster) zijn twee soorten die in de nazomer bloeien en alletwee bijen en hommels trekken.  Deze echte guldenroede (Solidago virgaurea) is inheems, aangepast aan de omgeving. Niet te verwarren met het grote exotische broertje: de gewone guldenroede, die met pluimen bloeit. Inheemse planten en lokale insecten of vogels zijn in de loop der tijd op elkaar afgestemd. De echte guldenroede staat op de Nederlandse Rode Lijst van planten en de soort is vrij zeldzaam en sterk in aantal afgenomen. En dan groeit ie hier op het Kijkduinpark! De witte herfstaster (Aster divaricatus) is een natuurlijk aandoende plant en niet inheems. Bloeit in de zon en (half)schaduw, is wintergroen en woekert niet. Eigenlijk de ideale tuinplant maar toch is ie 'voor een puritein' een beetje minder gewenst. 

  De kleine bloemen van de olijfwilg (Elaeagnus ebbingei) gaan open! Ik ròòk ze eerder dan ik ze zag. Z e verspreiden een heerlijke geur. De plant is wintergroen, groeit hard, ook in de breedte en kan behoorlijk hoog worden, 3 tot 5 meter. Dat is vaak moeilijk voor te stellen als je zo'n jonkie aanplant.

Dit grappige stelletje vlasbekjes groeit langs het pad ter hoogte van 16-19, met een spoor die uitsteekt en waar de nectar in zit. (niet standaard: met spookgezichtje). Toen ik doorliep, zag ik in de berm verrassend veel vlasbekjes! Het is een inheemse vaste plant, die van zon en zand houdt. Dus die blijft wel als ze niet te erg overwoekerd wordt door de grassen. 

Verdroogde zaaddoos van de dagkoekoeksbloem. Deze springt open als de zaden uitgerijpt zijn. Dagkoekoeksbloemen groeien in groepen bij elkaar waarbij de planten òf mannelijk òf vrouwelijk zijn. Silene dioica (' dioica' betekent tweehuizig). Het verschil is duidelijk te zien: de mannelijke planten maken geen zaaddoos, dus deze uitgebloeide silhouetten zijn vrouwelijke dagkoekoeksbloemen (geweest). 

  De avondkoekoeksbloem met een verfrommelde bloem op de doosvrucht. De foto is overdag genomen en pas 's avonds gaat de bloem open. Ze geven een zoete geur af en trekken op deze wijze nachtvlinders aan voor bestuiving en bevruchting.  Zomerbloeiers, zoals bijvoorbeeld de avond- en dagkoekoeksbloem, salie , wondklaver staan soms voo r de tweede keer in het seizoen in bloei, wat minder uitbundig, maar toch mooi!  

Dauwbraam is goed van de 'gewone' braam te onderscheiden door de roodachtig paars verkleurende stengels in de herfst en de bramen die wasachtig berijpt zijn (vandaar de naam). Het blad is drietallig en bij andere braamsoorten meestal vijftallig. De plant kruipt en wordt maximaal 80 cm hoog. I nheems, v rij algemeen en komt ook voor in de duinen.  De dijkviltbraam is van een heel ander kaliber: een invasieve exoot. Het is een snelle groeier, maakt lange dikke stengels die 'mans'hoge koepels vormen en alles overwoekeren. De dijkviltbraam  heeft donkergroen blad dat aan de onderzijde grijs/witviltig kleurt.  Deze soort is aan een snelle opmars bezig en lastig te bestrijden. 

Het leuke stekelhoofd van de kaardenbol. De plant kun je in de winter gewoon laten staan. De zaadjes zijn voer voor vogels zoals het puttertje. Insecten en kleine dieren gebruiken de holle stengels als schuilplek, En wellicht zaait ie zichzelf ook nog uit. In het eerste jaar vormt de plant een rozet met een diepe penwortel en in het tweede jaar schiet de stengel omhoog en in de zomer komen de kleine lila bloemen te voorschijn. 

Van de korstmossen is het groot dooiermos een soort die overal opduikt: op beton, asfalt, bakstenen en bomen. Deze korstmos heeft een hoge tolerantie voor zout. In het Kijkduinpark groeien ze vooral op de kale vlier en duindoorn. Uitvergroot zie je een wonderlijk landschap van gele kraters en krullen.  In het boek Miniatuurwereld verkennen biologen Harold Timans en Henk-Jan van der Kolk de wereld van de korstmossen. Er bestaan honderden soorten en voor de wetenschap is hun leefwijze vaak nog een mysterie. Het boek is één van de vijf genomineerde boeken voor de Natuurboekenprijs 2026. De winnaar wordt bekend gemaakt in radioprogramma Vroege Vogels op 27 september 2026.

De zaadjes van wilde peen liggen al klaar voor volgend jaar. Er kunnen toch heel wat wilde peentjes van komen, alhoewel insecten ook peuzelen van het zaad. Het loont om de uitgebloeide stengels te laten staan, of het rijpe zaad rond te strooien. (mits je natuurlijk in bent voor wilde peen).

  Deze inheemse kattenstaart groeit langs het water in drassige grond. Daar hebben we niet veel van op het park, want langs de randen van de poelen ligt grotendeels een ondoordringbare laag wortels van grote bomen, die ook graag water opslurpen. Maar met wat hulp is deze mooie bloeier bij twee van de drie paddenpoelen voorzichtig bezig met overleven. 

Zonsopkomst met een oranje-roze gloed boven het Kijkduinpark.   

  Petrichor is de geur die ontstaat door een combinatie van plantenolie, bacteriën en ozon die vrijkomen wanneer regendruppels op de droge grond vallen. En dat gebeurde afgelopen week: eindelijk regen! Toen ik naar buiten ging, kwam deze frisse, aardse geur gelijk in mijn 'neussysteem'. Wow, wat ruikt dat ontzettend lekker!

De duinroos (Rosa spinosissima) treedt vaak op als het duindoornstruweel achteruit gaat door uitspoeling van kalk. Duinroos kan met zijn wortels nog contact hebben met dieper gelegen kalkrijke gronden. Duingras en duinroos woekeren, deels door toename stikstof en deels doordat de konijnen veelal verdwenen zijn en dus wordt deze beplanting niet meer kort gehouden. 

Deze houtduif moet nog even geduld hebben voordat de wilde ligusterbessen zwart en rijp zijn. Het broedseizoen van de duif duurt langer omdat ze voor hun jongen duivenmelk in petto hebben en minder afhankelijk zijn van het seizoen. Ze produceren een dikke kaasachtige substantie in hun keel die de jongen de eerste dagen uit de krop kunnen pikken. Zowel mannetjes als vrouwtjes maken deze eiwitrijke 'melk'. 

Heiig en herfstig licht na een regenbui, met een heuveltje cipreswolfsmelk op de voorgrond. Inheemse plant die nauwelijks last heeft van de droogte. Uit de ondergrondse wortelstokken komen in het voorjaar de jonge scheuten tevoorschijn. Eenmaal naar hun zin op droge zandgrond, kunnen ze zich flink uitbreiden. Cipreswolfsmelk is zeldzaam en staat op de rode lijst van beschermde planten.

 Meidoornbes met waterdruppel. Sinds weken heeft het vannacht goed geregend.

Veldje afgevallen berkenblaadjes. Deze 'valse herfst' is een nood reactie van bomen op extreme droogte of hitte in de zomer. Omdat de wortels te weinig water opnemen, stoten ze vroegtijdig blad af om verdamping te voorkomen. Pure overlevingsstand en het betekent niet dat ze doodgaan. Na achtereenvolgende jaren van droogte raken bomen wel verzwakt omdat er geen herstelperiode is.

  De atalanta landt op een terrasplant en blijft zitten. Ik krijg tijd om haar te bestuderen: de  dichtgevouwen vleugels hebben een goede schutkleur en uitgeklapt zijn ze veelkleurig. Het beige oogje, de twee lange voelsprieten met knop, het harig borstrokje... kortom, ik vind het een beauty!

De wolfspoot (Lycopus europaeus) houdt van een natte bodem en groeit op het park langs de paddenpoelen. Is inheems en vrij algemeen. Hoogte 30 cm tot 1 meter. De bloemen zijn klein en in trek bij vlinders en bijen. In de winter houdt de plant een mooi silhouet. Blad van de wolfspoot zou op de voetafdruk van een wolf lijken. Er zijn meer plantennamen die tot de verbeelding spreken: paardenbloem, wordt vaak door paarden gegeten, want de bloem stuift niet in galop door een weiland. Slangenkruid zou vlgs de lijfarts van keizer Nero helpen tegen slangenbeten... Kattenstaart, duidt op de bloeiwijze... Hondsdraf, groeit snel... Vaak is de herkomst onduidelijk zoals bij de berenklauw, krabbescheer, havikskruid. Meestal is er geen touw aan vast te knopen.

De wilde bosrank of Clematis vitalba is een inheemse, houtachtige klimplant. Hij slingert zijn bladstelen om takken van bomen en struiken 'met woekerend vermogen'. Groeisnelheid van 1,5 meter tot (op de klei) 10 meter per jaar! Na de bloei heeft deze slingeraar zilverwitte behaarde zaadpluizen. 's Winters blijven ze zichtbaar.  In Engeland wordt de bosrank 'Old Man's Beard' genoemd.

De kogeldistel is een vaste plant en staat graag in de volle zon op droge, waterdoorlatende grond. Komt dat even goed uit! Op onze zanderige bodem blijft ie wel wat klein, maar houdt zich kranig.

  Waterplas(je) op de Duinlaan. Hoe welkom is ie nu!

  Hop neemt de eerste strandopgang over. Deze Humulus lupulus is een woekeraar. Je hebt hopvrouwen en hopmannen, dat zijn verschillende struiken (tweehuizig). De hopman bloeit nu (zie foto onder) en produceert stuifmeel, dat verspreid wordt door de wind. De hopvrouw zorgt later in de zomer voor de bellen.

Onverstoorbaar watermunt blijft groeien en bloeien langs de 'oevers' van de paddenpoel waar geen water te bekennen valt, maar daar trekt ie zich niets van aan. De zachte blaadjes ruiken naar frisse munt. Mentha aquatica is inheems, wil natte voeten en volle zon tot lichte schaduw. Trekt veel bestuivers aan, zoals bijen en vlinders.

 De paddenpoel is nu zelfs geen modderpoel meer...

  Het zwerk (of wolkendek, maar dat klinkt veel minder dramatisch) heeft veelbelovende kleuren. Zou er meer dan 0.3 mm regen uit vallen vanmorgen?

 ' We willen nattigheid!' Zelfs de taaie sneeuwbes op de voorgrond heeft last van zonnebrand.

Ach... en je zal dan ook nog koninginnekruid heten.

  Wilde cichorei klimt door een olijfwilg. Overblijvende plant, 30 cm tot 1.20 cm hoog. Deze Cichorium intybus is goed bestand tegen droogte. De bloemen gaan open in de ochtend en verschrompelen in de middag. 

Vlieren gedijen niet zo heel goed op het Kijkduinpark en met deze droogte hebben ze het helemaal moeilijk. Toch nog een trosje bessen eruit geperst!

Duinriet is superfotogeniek, zeker met een laag zonnetje. Het is een vaste plant (Calamagrostis epigejos) en het gras groeit op droge zanderige plekken. Onder invloed van stikstofdepositie vanuit de lucht kan Duinriet gemakkelijk andere soorten overgroeien. 

  'Met uv-licht wordt een nieuwe wereld zichtbaar.  Dat licht is voor mensen met het blote oog onzichtbaar, maar veel andere dieren kunnen het wèl zien. De Drentse natuurfotograaf Frank Huisman laat ons die verborgen wereld ervaren: in zijn speciale fotostudio portretteerde hij al zo'n 150 fluorescerende soorten. Zo brengt hij bijvoorbeeld de uv patronen op bloembladeren in beeld, waarmee insecten de juiste weg naar de nectar weten te vinden.  Eigenlijk is het een heel alledaags verschijnsel – zó algemeen dat sommige biologen er niet eens hun schouders over ophalen als er wéér een ‘lichtgevende’ soort wordt ontdekt. Fluorescentie komt voor van de paardenbloem tot de pimpelmees, en van de honingzwam tot de huisjesslak. Maar in tegenstelling tot organismen die aan bioluminescentie doen (zoals de diepzeehengelvis, die prooien lokt met een mini-lampje) geven fluorescerende soorten niet écht zelf licht. Ze hebben altijd een lichtbron van buitenaf nodig: uv-licht.' Uit de NRC: ...

De beemdooievaarsbek (Geranium pratense) doet alles tegelijkertijd: bloeien, uitgebloeid zijn (de stempel zichtbaar met de roze krul), zaden laten rijpen en ze daarna wegslingeren om te zorgen voor nageslacht. Wat valt er veel te ontdekken aan één plant op dat ene moment...    

De sleedoorn struik heeft het moeilijk met de droogte, maar die bessen met die kleur blauw, samen met de droge bruine blaadjes... wat een prachtige combi!

Boerenwormkruid is een vaste plant en eenmaal op haar plek is ze niet te houden en kan de Tanacetum vulgare tegen gras op! Een hele kunst (behalve in droge tijden). Langs de paden op het park zijn een paar jaar geleden inheemse bloemenmengsels ingezaaid, maar door de vergrassing en schaduw delven de meeste bloemen het onderspit. Zaad heeft licht en kale grond nodig om te ontkiemen.  

Allerlei structuren en kleuren groen: zacht groen, grijsgroen, blauwgroen, bruingroen en gewoon bomenbladgroen... Met toefje roze vanwege de opgaande zon.  

In de gewone lijsterbes (Sorbus aucuparia) hangen de mooi rode besjes in te drogen. Deze boom of struik wordt maximaal 6-9 meter hoog en overleeft op zanderige kalkrijke bodems èn verdraagt droogte. Mooie eigenschappen in deze periode! 

Een sluipvlieg op koninginnekruid. Intrigerend met die grote ogen, lange snuit en beharing, maar ik ben niet zo van dit soort insecten. Een griezel, die Prosena siberita. Het zijn natuurlijke 'opruimers'. Deze soort komt alleen voor in de kustduinen.  Koninginnekruid of leverkruid produceert veel nectar en wordt ook door bijen en vlinders druk bezocht.