groenberichten Kijkduinpark

Plant voelt stekelig aan, is tweejarig en uit het rozet komt een stengel omhoog van 30 tot 90 cm hoog. De hoofdjes hebben smalle 'omwindselblaadjes', waaruit de gele lintbloem te voorschijn komt. Tiert welig op droge, kalkhoudende grond. Welkom hier! Picris hieracioides.

Er komt steeds meer geel bloem te voorschijn tussen het blauwe slangenkruid, zoals teunisbloem en jacobskruiskruid.  Jacobskruiskruid wordt door het vee niet gegeten als het op het land staat. In gedroogd hooi wordt het jacobskruiskruid door het vee niet herkend en wanneer het dan gegeten wordt, tast het langzaam hun lever aan. Een jacobskruiskruidplant kan 50.000 tot 200.000 zaden produceren, dus die blijft wel...

Ondanks de hoge temperaturen, fladderen er allerlei vlinders rond, zoals deze distelvlinder. Net als de atalanta behoren ze tot de groep trekvlinders en komen in mei naar Nederland om zich voort te planten. Ze leggen eitjes en gaan dan dood. Hun nakomelingen trekken aan het eind van de zomer weg naar Zuid-Europa of Noord-Afrika. (4000 km!) Het aantal distelvlinders varieert sterk per jaar. Uit onderzoek blijkt dat hoge aantallen vaak samenvallen met veel Saharazand, vlinders hebben dan letterlijk de wind in de rug.

De boom, Castanea sativa, staat nu in bloei en àl die witte katjes zijn de mannelijke bloemen. Diep verscholen aan de basis van zo'n 'parelsnoer' zit een enkele vrouwelijke bloem, die zich tot een kastanje zal ontwikkelen. Kevertjes, vliegen en bijen komen af op de geur van de mannelijke bloemen. Een deel van het stuifmeel wordt ook verspreid door de wind. Foto onder: links een vrouwelijke bloem en rechts de mannelijke bloemen met de zichtbare meeldraden.

Lijkt op riet, maar het is een gras (Calamagrostis epigejos). Bloeit met grote pluimen en kan zich flink uitbreiden via wortelstokken, vooral als er sprake is van stikstofdepositie vanuit de lucht, zoals bij ons op het park. Daardoor kan het oorspronkelijke planten-gemeenschappen overwoekeren en verdrijven. Wel erg mooi!

'Vandaag gezien op het park tussen het gras'. Foto van Bart van der Vlugt, 'onze' hovenier.  Deze tere inktzwammetjes, de  Parasola plicatilis,  spelen een rol als natuurlijke opruimers van dood organisch materiaal. 

  Veel voorkomende plant uit de Schermbloemenfamilie. Ook wel bekend als wilde wortel, vogelnest, bisschopskant of wortelbloem. De Daucus carota is tweejarig; eerst ontstaat een jonge plant, die kou nodig heeft voordat hij in het tweede jaar gaat bloeien.  

Van de stinkende gouwe. Na de gele bloemen over naar de volgende fase: het nageslacht zit al klaar!

    Bloem van deze bosandoorn heeft een honingmerk, dat is een markering of patroon op een bloem, dat voor een insect de richting aangeeft waar de beloning zit: nectar, pollen of allebei. Nectar wordt opgezogen en in de honingblaas van de bij opgeslagen. Als ze naar het nest terugvliegt, spuugt ze de vloeibare nectar uit en vertrekt weer. Andere bijen gaan flink wapperen met hun vleugels, zodat de nectar indikt en honing wordt. Bosandoorn lijkt een beetje op een paarse dovenetel, inheems en sierlijk. Groeit op licht beschaduwde humusrijke plekken en maakt ondergrondse uitlopers. Volgens de Flora van Nederland verspreidt ze een 'krachtige, brutale netelgeur'. Ik zou zeggen: 'de plant stinkt'.

Opeens zijn de honingbijen er ook. Tot nu toe zag ik vooral hommels en zweefvliegen. De verkenners zoeken waar voedsel is en bij terugkomst bij het nest, maken zij een speciaal dansje. Daarin wordt uitgedrukt of er veel of weinig voedsel te vinden is en waar. Als er veel te halen valt, loont het de moeite om er met veel zussen heen te vliegen. Kennelijk is hier nu genoeg te halen. Deze honingbij heeft een donker klompje stuifmeel aan haar pootjes hangen van het slangenkruid. (ook de wilg, tulp, soms een stalkaars, stinkende gouwe en het zandblauwtje hebben donker stuifmeel).  

Gisteravond als een haas naar buiten gerend om die gek gekleurde luchten te zien, maar ik was te laat om een vrij uitzicht op te zoeken. De snelheid waarmee het front over ons heen trok, was indrukwekkend. Ver weg nog wel een puntje zomers blauw. 

 Zomaar ergens tussen het gras en de woningen...

Bij de paddenpoel de Kogelvanger bloeide vorig jaar een flinke pluk bont kroonkruid (of kroonwikke) op één enkel duintje. Dit jaar heeft de plant er zin in en zich uitgebreid over een paar hellingen. Komt voor op matig vochtige, kalkrijke grond in bermen en duinen. Deze Securigera varia zou een mooi patroon voor een bloemetjesjurk zijn. 

Wit grijskruid, blauw slangenkruid en een gele teunisbloem en een paar toortsen. Waar halen ze hun schoonheid vandaan?!

Met blauwe bloemen langs de stengel, rozerode knoppen en een 'schicht' waar zo'n knop uit te voorschijn komt. Ruwbladig, de stengel is gevlekt en de top van de stijl is gespleten, zoals de tong van een slang.  Deze inheemse planten vormen eerst een rozet en pas in het volgend jaar de stengel met bloemen. Het kiemkrachtige zaad kan jaren onder de oppervlakte blijven. Groeit vaak op zanderige, humusarme kalk- en stikstofrijke bodems. Echium vulgare. 

Zo nemen we de boel over, net als vriend iep. Eerst verticaal goed wortelen en dan horizontaal ondergronds via een wortelstok aan familie werken. 

Wie verzint zo'n naam eigenlijk?  In Nederland bestaan wel 300 soorten zweefvliegen en misschien raakt dan de verbeelding uitgeput of juist tot onbegrijpelijke hoogtes gestuwd... Deze zweefvlieg zit in het binnenste van de stalkaars. De vrouwelijke stamper is goed te zien. (stamper bestaat uit: de stijl en daarop de plakkerige stempel waar het stuifmeel aan blijft kleven voor de bevruchting).

  Een ontsnapte vaste tuinplant, die verwilderd is! Oorspronkelijk uit Mexico. Het is dus een exoot, (door menselijk handelen in een gebied terecht is gekomen, waar deze van nature niet thuishoort). Deze fijnstraal woekert niet, dus het is geen invasieve exoot. Waar een exoot groeit, is er natuurlijk minder plek voor inheems plantgoed, dat veel meer bijdraagt aan de biodiversiteit. Mits hij zijn begrenzing kent, mag ie hier uitbundig staan bloeien, samen met een zwierige dagkoekoeksbloem. Ik hou ze in de gaten! (Erigeron karvinskianus) Bekende voorbeelden in Nederland van invasieve exoten zijn: Japanse duizendknoop, reuzenberenklauw, halsbandparkiet, nijlgans en de Amerikaanse rivierkreeft. Zij verdringen inheemse soorten.

' Do remember, they don't cancel the spring'  Schilderij van groepje ontluikende narcissen uit 2020. Op 11 juni 2026 is David Hockney overleden, 88 jaar. Kunstenaar en schilder van onder andere zwembaden en natuur. Zichzelf steeds weer vernieuwend, opbeurend en inventief. Op bezoek bij Koninklijke familie in de UK, in pak met vrolijk schoeisel.  

De plant doet het goed in de (half)schaduw en is overal op het park te vinden. Kleine gele bloemetjes en donkerrode klitterige bolletjes na de bloei. Geum urbanum is inheems en geeft zowel stuifmeel als nectar, dus aantrekkelijk voor insecten. Ik vond het altijd een onbeduidend plantje (sorry), maar door de loep gezien en uitvergroot, is ie eigenlijk prachtig.   

Wanneer er in de bodem gerommeld is, komen ze tevoorschijn: het ene jaar veel en het andere jaar bijna niet, afhankelijk van de weersomstandigheden. Zaad kan lang in de grond blijven wachten tot de gunstige omstandigheden zich aandienen en verliest niet aan kiemkracht. Klaproos produceert alleen stuifmeel en geen nectar. (trekt daarom geen vlinders).  Heeft een moeilijk 'vaasleven', slechts 1 dag.   De klaproos of 'poppy' is in het Verenigd Koninkrijk en ook wereldwijd het symbool voor de Eerste Wereldoorlog, omdat deze bloemen massaal opvielen in het door de bombardementen verwoeste landschap in Vlaanderen.  

Ze schieten nu overal hun rozet uit: de gele 'toortsen' (Verbascum), soms twee meter hoog. De bloem maakt geen nectar en als enige beloning voor insecten produceert de bloem heel veel goudgeel stuifmeel. Te zien is dat er drie korte en twee lange meeldraden zijn (mannelijk). De korte meeldraden zijn wollig behaard en de lange meeldraden zijn kaal. De  knotsvormige stempel (vrouwelijk deel) zit in het midden. 

  We hebben in het nestkastje gekeken omdat er de laatste week geen koolmeesje meer in of uit vloog. En daar lagen ze: 11 eitjes. Welk drama heeft zich hier voltrokken? Waar zijn de ouders? Kou, roofvogel, vos, kat? Te grote opening van het nestkastje? Teveel lawaai van een grote bonte specht familie van 4?  Vrouw koolmees legt elke dag een ei. Ze begint pas met broeden als alle eitjes gelegd zijn, zodat ze allemaal ongeveer op hetzelfde moment uitkomen. Hèèl hèèl misschien komt eitje nummer 12 nog...

Subtiel: van die dansende kleine, gele zonnetjes in het groen, ook in de schaduw. I n de winter is h et silhouet van deze éénjarige akkerkool nog steeds fragiel mooi. De plant wordt b etiteld als 'onkruid': dat is een subjectieve term voor een plant die groeit op een plek waar deze door de mens niet gewenst is. Wanneer dat idee de overhand krijgt, trek je ùm er makkelijk uit.

Je kunt zien dat deze hommel slaapt omdat de vleugels strak naar achteren gevouwen zijn. Kennelijk slaapt ie met open ogen (of is ie nèt wakker). Na een lange dag vliegen raken hommels uitgeput, ze vallen in slaap waar ze op dat moment aan het foerageren zijn. Zo languit bovenop het knoopkruid lijkt mij een gewaagde slaapplek. Het zijn alleen de mannetjes die dat doen, vrouwtjes keren 's avonds terug naar het nest. Bij regen en koud weer kruipen ze onder of in een bloem. 

Verrassend geel. Je hebt ook de witte variant, die op iets drogere plekjes groeit. Vrij algemeen. Groeit langs bermen en het spoor, ruigtes en ook op verstoorde plekken in de duinen. Dat is Kijkduinpark in een bepaald opzicht wel.

Boven de paddenpoel vlogen wel 20 tot 30 juffers rond en dan dook er ook een aantal het riet in om te paren. Het afzetten van de eitjes na de paring vindt plaats 'in tandem'. Hierdoor verhindert het mannetje dat het vrouwtje door concurrenten bevrucht wordt. De eitjes worden op waterplanten afgezet en hebben 2 tot 5 weken nodig om een larve te worden. De larven overwinteren en na een jaar komen de juffers te voorschijn tussen mei en augustus, vooral in juni. De volwassen juffers hebben een maximale levensverwachting van 4 weken. 

Sta ik in opperste concentratie langs de paddenpoel libellen en waterjuffers te tellen, kruipt er vlak voor mijn voeten een groene kikker langs. Vast een goed teken, maar enige afstand vind ik heel erg wenselijk! 

Deze Anchusa officinalis werd vroeger voor medicinale doeleinden gebruikt. Officinalis betekent 'uit de apotheek'. Meerjarige plant die voorkomt op ruderale, stikstof- en kalkrijke plekken, zoals bijvoorbeeld in de duinen. Op andere plekken vrij zeldzaam.

Ik zag deze zweefvlieg 'helikopteren' tussen de margrieten en uiteindelijk landen op de gele bloemen, met de grote ogen die de hele kop bedekken. Zweefvliegen gaan hard in aantal achteruit door schadelijke stoffen in de lucht, in de grond en door de droogte. Ze  bestuiven bloemen en planten en als dat minder gebeurt, komen er ook weer minder nieuwe planten, dus weer minder (voer voor) insecten... weer minder (voer voor) vogels... kortom biodiversiteit onder druk.  Zweefvliegen hebben de 'gevaarlijke' kleuren geel en zwart van een bij of wesp maar kunnen niet steken. 

Op een overblijvende ossentongbloem zit een kleine hommel met geinige oogjes die uit dat bontkraagje steken. Deze Bombus pratorum komt veel voor in Nederland. Ik heb tot nu toe drie soorten hommels gezien op het park en ik vraag me af waar de bijen zijn of dat ik ze gewoon niet zie...

Boven de paddenpoel wervelde een mannetjes libel met blauw berijpt achterlijf achter een geel-bruin wijfje aan. Met spectaculaire, snelle uitvallen en gelukkig ging hij ook even zitten voor de foto. Deze platbuik (zo heet ie) is een forse libel, met een lengte van 39-48 mm.  Verschil tussen een libel en een juffer: juffers zijn dunner en slanker. Als ze stilzitten klappen ze hun vleugels in en de ogen van een juffer staan ver uit elkaar. De grote ogen van de libel raken elkaar bovenop de kop en bedekken bijna de hele voorkant. Komend weekend is er weer de jaarlijkse Libellentelling, zie  http://www.tuintelling.nl/

Als je met een loepje kijkt of inzoomt op het hartje van deze Rosa canina, zie je de meeldraden met stuifmeel (mannelijk) en in het midden de stempel (vrouwelijk). Ik begrijp de insect wel die hierop afkomt!

Deze plant groeit op droge kalkrijke grond in struwelen en heggen, heeft een grote wortelknol waaruit elk voorjaar de ranken weer tevoorschijn komen, soms tot wel 4 meter hoog. De ranken kunnen zich als een spiraal oprollen als ze met een steunpunt in aanraking komen. In het midden beginnen en de ene helft rechtsom draaiend en de andere helft linksom draaiend. Hommels en bijen zijn dol op de bloemen. De groene bes verkleurt naar rood en is dan giftig voor de mens.