groenberichten Kijkduinpark

Gisteravond als een haas naar buiten gerend om die gek gekleurde luchten te zien, maar ik was te laat om een vrij uitzicht op te zoeken. De snelheid waarmee het front over ons heen trok, was indrukwekkend. Ver weg nog wel een puntje zomers blauw. 

 Zomaar ergens tussen het gras en de woningen...

Bij de paddenpoel de Kogelvanger bloeide vorig jaar een flinke pluk bont kroonkruid (of kroonwikke) op één enkel duintje. Dit jaar heeft de plant er zin in en zich uitgebreid over een paar hellingen. Komt voor op matig vochtige, kalkrijke grond in bermen en duinen. Deze Securigera varia zou een mooi patroon voor een bloemetjesjurk zijn. 

Wit grijskruid, blauw slangenkruid en een gele teunisbloem en een paar toortsen. Waar halen ze hun schoonheid vandaan?!

Met blauwe bloemen langs de stengel, rozerode knoppen en een 'schicht' waar zo'n knop uit te voorschijn komt. Ruwbladig, de stengel is gevlekt en de top van de stijl is gespleten, zoals de tong van een slang.  Deze inheemse planten vormen eerst een rozet en pas in het volgend jaar de stengel met bloemen. Het kiemkrachtige zaad kan jaren onder de oppervlakte blijven. Groeit vaak op zanderige, humusarme kalk- en stikstofrijke bodems. Echium vulgare. 

Zo nemen we de boel over, net als vriend iep. Eerst verticaal goed wortelen en dan horizontaal ondergronds via een wortelstok aan familie werken. 

Wie verzint zo'n naam eigenlijk?  In Nederland bestaan wel 300 soorten zweefvliegen en misschien raakt dan de verbeelding uitgeput of juist tot onbegrijpelijke hoogtes gestuwd... Deze zweefvlieg zit in het binnenste van de stalkaars. De vrouwelijke stamper is goed te zien. (stamper bestaat uit: de stijl en daarop de plakkerige stempel waar het stuifmeel aan blijft kleven voor de bevruchting).

  Een ontsnapte vaste tuinplant, die verwilderd is! Oorspronkelijk uit Mexico. Het is dus een exoot, (door menselijk handelen in een gebied terecht is gekomen, waar deze van nature niet thuishoort). Deze fijnstraal woekert niet, dus het is geen invasieve exoot. Waar een exoot groeit, is er natuurlijk minder plek voor inheems plantgoed, dat veel meer bijdraagt aan de biodiversiteit. Mits hij zijn begrenzing kent, mag ie hier uitbundig staan bloeien, samen met een zwierige dagkoekoeksbloem. Ik hou ze in de gaten! (Erigeron karvinskianus) Bekende voorbeelden in Nederland van invasieve exoten zijn: Japanse duizendknoop, reuzenberenklauw, halsbandparkiet, nijlgans en de Amerikaanse rivierkreeft. Zij verdringen inheemse soorten.

' Do remember, they don't cancel the spring'  Schilderij van groepje ontluikende narcissen uit 2020. Op 11 juni 2026 is David Hockney overleden, 88 jaar. Kunstenaar en schilder van onder andere zwembaden en natuur. Zichzelf steeds weer vernieuwend, opbeurend en inventief. Op bezoek bij Koninklijke familie in de UK, in pak met vrolijk schoeisel.  

De plant doet het goed in de (half)schaduw en is overal op het park te vinden. Kleine gele bloemetjes en donkerrode klitterige bolletjes na de bloei. Geum urbanum is inheems en geeft zowel stuifmeel als nectar, dus aantrekkelijk voor insecten. Ik vond het altijd een onbeduidend plantje (sorry), maar door de loep gezien en uitvergroot, is ie eigenlijk prachtig.   

Wanneer er in de bodem gerommeld is, komen ze tevoorschijn: het ene jaar veel en het andere jaar bijna niet, afhankelijk van de weersomstandigheden. Zaad kan lang in de grond blijven wachten tot de gunstige omstandigheden zich aandienen en verliest niet aan kiemkracht. Klaproos produceert alleen stuifmeel en geen nectar. (trekt daarom geen vlinders).  Heeft een moeilijk 'vaasleven', slechts 1 dag.   De klaproos of 'poppy' is in het Verenigd Koninkrijk en ook wereldwijd het symbool voor de Eerste Wereldoorlog, omdat deze bloemen massaal opvielen in het door de bombardementen verwoeste landschap in Vlaanderen.  

Ze schieten nu overal hun rozet uit: de gele 'toortsen' (Verbascum), soms twee meter hoog. De bloem maakt geen nectar en als enige beloning voor insecten produceert de bloem heel veel goudgeel stuifmeel. Te zien is dat er drie korte en twee lange meeldraden zijn (mannelijk). De korte meeldraden zijn wollig behaard en de lange meeldraden zijn kaal. De  knotsvormige stempel (vrouwelijk deel) zit in het midden. 

  We hebben in het nestkastje gekeken omdat er de laatste week geen koolmeesje meer in of uit vloog. En daar lagen ze: 11 eitjes. Welk drama heeft zich hier voltrokken? Waar zijn de ouders? Kou, roofvogel, vos, kat? Te grote opening van het nestkastje? Teveel lawaai van een grote bonte specht familie van 4?  Vrouw koolmees legt elke dag een ei. Ze begint pas met broeden als alle eitjes gelegd zijn, zodat ze allemaal ongeveer op hetzelfde moment uitkomen. Hèèl hèèl misschien komt eitje nummer 12 nog...

Subtiel: van die dansende kleine, gele zonnetjes in het groen, ook in de schaduw. I n de winter is h et silhouet van deze éénjarige akkerkool nog steeds fragiel mooi. De plant wordt b etiteld als 'onkruid': dat is een subjectieve term voor een plant die groeit op een plek waar deze door de mens niet gewenst is. Wanneer dat idee de overhand krijgt, trek je ùm er makkelijk uit.

Je kunt zien dat deze hommel slaapt omdat de vleugels strak naar achteren gevouwen zijn. Kennelijk slaapt ie met open ogen (of is ie nèt wakker). Na een lange dag vliegen raken hommels uitgeput, ze vallen in slaap waar ze op dat moment aan het foerageren zijn. Zo languit bovenop het knoopkruid lijkt mij een gewaagde slaapplek. Het zijn alleen de mannetjes die dat doen, vrouwtjes keren 's avonds terug naar het nest. Bij regen en koud weer kruipen ze onder of in een bloem. 

Verrassend geel. Je hebt ook de witte variant, die op iets drogere plekjes groeit. Vrij algemeen. Groeit langs bermen en het spoor, ruigtes en ook op verstoorde plekken in de duinen. Dat is Kijkduinpark in een bepaald opzicht wel.

Boven de paddenpoel vlogen wel 20 tot 30 juffers rond en dan dook er ook een aantal het riet in om te paren. Het afzetten van de eitjes na de paring vindt plaats 'in tandem'. Hierdoor verhindert het mannetje dat het vrouwtje door concurrenten bevrucht wordt. De eitjes worden op waterplanten afgezet en hebben 2 tot 5 weken nodig om een larve te worden. De larven overwinteren en na een jaar komen de juffers te voorschijn tussen mei en augustus, vooral in juni. De volwassen juffers hebben een maximale levensverwachting van 4 weken. 

Sta ik in opperste concentratie langs de paddenpoel libellen en waterjuffers te tellen, kruipt er vlak voor mijn voeten een groene kikker langs. Vast een goed teken, maar enige afstand vind ik heel erg wenselijk! 

Deze Anchusa officinalis werd vroeger voor medicinale doeleinden gebruikt. Officinalis betekent 'uit de apotheek'. Meerjarige plant die voorkomt op ruderale, stikstof- en kalkrijke plekken, zoals bijvoorbeeld in de duinen. Op andere plekken vrij zeldzaam.

Ik zag deze zweefvlieg 'helikopteren' tussen de margrieten en uiteindelijk landen op de gele bloemen, met de grote ogen die de hele kop bedekken. Zweefvliegen gaan hard in aantal achteruit door schadelijke stoffen in de lucht, in de grond en door de droogte. Ze  bestuiven bloemen en planten en als dat minder gebeurt, komen er ook weer minder nieuwe planten, dus weer minder (voer voor) insecten... weer minder (voer voor) vogels... kortom biodiversiteit onder druk.  Zweefvliegen hebben de 'gevaarlijke' kleuren geel en zwart van een bij of wesp maar kunnen niet steken. 

Op een overblijvende ossentongbloem zit een kleine hommel met geinige oogjes die uit dat bontkraagje steken. Deze Bombus pratorum komt veel voor in Nederland. Ik heb tot nu toe drie soorten hommels gezien op het park en ik vraag me af waar de bijen zijn of dat ik ze gewoon niet zie...

Boven de paddenpoel wervelde een mannetjes libel met blauw berijpt achterlijf achter een geel-bruin wijfje aan. Met spectaculaire, snelle uitvallen en gelukkig ging hij ook even zitten voor de foto. Deze platbuik (zo heet ie) is een forse libel, met een lengte van 39-48 mm.  Verschil tussen een libel en een juffer: juffers zijn dunner en slanker. Als ze stilzitten klappen ze hun vleugels in en de ogen van een juffer staan ver uit elkaar. De grote ogen van de libel raken elkaar bovenop de kop en bedekken bijna de hele voorkant. Komend weekend is er weer de jaarlijkse Libellentelling, zie  http://www.tuintelling.nl/

Als je met een loepje kijkt of inzoomt op het hartje van deze Rosa canina, zie je de meeldraden met stuifmeel (mannelijk) en in het midden de stempel (vrouwelijk). Ik begrijp de insect wel die hierop afkomt!

Deze plant groeit op droge kalkrijke grond in struwelen en heggen, heeft een grote wortelknol waaruit elk voorjaar de ranken weer tevoorschijn komen, soms tot wel 4 meter hoog. De ranken kunnen zich als een spiraal oprollen als ze met een steunpunt in aanraking komen. In het midden beginnen en de ene helft rechtsom draaiend en de andere helft linksom draaiend. Hommels en bijen zijn dol op de bloemen. De groene bes verkleurt naar rood en is dan giftig voor de mens. 

Deze vlinder valt op door rustig vlieggedrag in vergelijking met andere vlinders. De mannetjes bezetten een plekje vanwaar ze andere mannetjes achtervolgen en wegjagen. Vechtersbaasjes dus! Vrouwtjes zijn natuurlijk wèl van harte welkom. Er dwarrelde ook een aspirant partner (mijn invulling) of een concurrent rond en waarschijnlijk is er een heel andere dynamiek gaande dan een beetje zitten zonnen. Na de paring worden de eitjes afgezet op allerlei grassen en uit het eitje verschijnt een groene rups, die zich transformeert naar pop, waar binnen de rups zijn eigen lichaam bijna helemaal afbreekt om vervolgens als vlinder opnieuw op te bouwen. Wie kent niet het kinderboek Rupsje Nooitgenoeg (Eric Carle) waarin deze transformatie prachtig in beeld wordt gebracht. Filmpje is op internet te vinden.

Een mooi wollig vachtje met gele strepen. Het is de hommel met de langste tong en bezoekt dan ook graag bloemen met diepliggende nectar, zoals kamperfoelie, dagkoekoeksbloem, vingerhoedskruid, rode klaver en dus ook wondklaver.  Ik zag ook het rozenkevertje (links) en de fraaie schijnboktor (rechts).

Een half uurtje zitten tussen gele wondklaver en paarse veldsalie en dan blijkt er van alles rond te vliegen, zoals deze akkerhommel. Hij of zij duikt met die snuit en lange tong helemaal in een kelk en daarna rustig op naar een buurkelk. Wondklaver is inheems, overblijvend en vrij zeldzaam. De plant groeit in de duinen en in Zuid-Limburg, houdt van een droge, kalkrijke standplaats in de volle zon. 

Inheems, houdt van een zonnige en droge standplaats op kalkhoudende en zandige bodem. Kijkduinpark zou precies hun juiste biotoop moeten zijn. Gek genoeg is de wilde reseda maar op een paar plekken op het park te vinden. Trekt veel hommels en bijen aan door de nectarrijke bloemen. In het gebied tussen strand en Duinlaan bloeien meer verschillende soorten bloemen dan in het bosachtige gedeelte tussen Duinlaan en Parklaan, waar in dit seizoen meer schaduw is. In de lente, wanneer bomen en struiken nog geen blad hebben, zijn daar vooral de bolletjes aan zet. 

Supermooi gras met de open structuur van de pluim. Zwierig en golvend in de wind. De naam vind ik trouwens ook prachtig, vooral het meervoud: dravikken;  het   is net een werkwoord.  . 

Vlakbij de speeltuin bij de strandopgang is een plekje met rolklavers. In de zon, arme grond en maar uitbundig heldergeel bloeien! Het is een vaste plant en een goede bodembedekker. Daarnaast een belangrijke nectarbron voor bijen.

Bij het zien van het ontrollen van de blaadjes van de mannetjesvaren, Dryopteris filix-mas, denk ik aan natuurliefhebber en planten fotograaf Karl Blossfeldt (1865-1932). Hij heeft duizenden foto's gemaakt van bladeren, stengels, bloemen, knoppen, takjes en vruchten, waarschijnlijk met een zelfgebouwde houten camera. Het boek er weer 'es bijgepakt. Prachtig! 

Elke keer wèèr de ontdekking, de verrassing van iets dat in bloei staat of een mooie vorm heeft of een kleur die opvalt of juist niet...  Soms klein en achteloos verstopt en kijk ik er bijna overheen, zoals bij dit ereprijsje.  De bloemen zijn ingericht op bestuiving door zweefvliegen. De twee meeldraden wijken naar links en recht uiteen. Als de zweefvlieg de nectar uit de bloem haalt, zoekt ze steun bij de meeldraden die dan naar beneden en naar binnen buigen. Er blijft stuifmeel aan de zweefvlieg hangen en bij een bezoek aan een volgende ereprijs is de kruisbestuiving verzekerd.  

  Opeens komen ze in april uit hun ondergrondse wortelstok tevoorschijn: sierlijk gebogen stengels met twee rijen bladeren en daaronder hangende bloemen. Polygonatum multiflorum groeit op licht beschaduwde plekken en is inheems. In de duinen zijn velden welriekende salomonszegel te zien, deze zijn meer gedrongen van postuur en hebben grotere bloemen: de Polygonatum odoratum. Ondertussen hebben deze twee soorten zich (ook) spontaan gekruist en zijn er uit deze twee oudersoorten allerlei tussenvormen ontstaan: de  tuinsalomonszegel ofwel de Polygonatum x hybridum.

    De Silene latifolia, lijkt wat op de blaassilene, maar is groter, wat groffer en behaard. De bloemen gaan 's avonds open, geuren en trekken nachtvlinders aan voor bestuiving en bevruchting. Overdag zijn de bloemen verslapt en gekreukeld. Algemeen, inheems en houdt ook van de zon.

Op een zonnig hoekje waar de paden elkaar kruisen, groeit deze inheemse, vaste plant. De Silene vulgaris ziet er fragiel uit, met een fijn getekend buikje. Maar ze kan wel wat hebben, want ik zie haar (dat maak ik ervan) al een paar jaar op dezelfde plek terug. 

Gedijt goed in de schaduw, makkelijk, inheems en aantrekkelijk voor bijen, vlinders, hommels en snuitkevers. De plant verspreidt zich door zijn zaden actief weg te slingeren. Ik hoop ze dit jaar eens te kunnen betrappen! Geranium phaeum.

De Viburnum opulus bloeit met een witte krans grote schijnbloemen. Ze lokken insecten en de èchte bloemen, waar de nectar te halen is, zitten in het midden.

Twee jarige inheemse plant die in het eerste jaar een bladrozet vormt en in het tweede jaar bloeit. Groeit vooral in de duinen. Geeft vruchtjes / nootjes die hardnekkig aan kleding en haar blijven hangen.  Ik zag er nog eentje bungelen van vorig jaar.