groenberichten Kijkduinpark

 Paddenpoel met twee herfstige gezichten: vanmorgen mistig en gistermiddag nog zonnig.

Kleine compilatie van wat ik vanmorgen tussen 8 en 9 las, zag, snoof en hoorde: Column in de NRC van vandaag van Peter Kuipers Munneke, onze weerman: ' vogels kijken, doe je met je oren '. Ik hoor inderdaad van alles fluiten, roepen en krassen, vooral kraaien.  Ik zie grote groepen vogels langs de kust naar het zuiden trekken. Aalscholvers die na het vissen terug gaan naar hun kolonie in het Solleveld. De opgaande zon schijnt op hun witte buik, die daardoor roze lijkt. Moeilijk om ze op de foto te vangen: vogel weg, zonlicht anders, batterij op... De olijfwilg geurt nog steeds... Vier dode geelpoothoornaars in de val Zoveel geel, rood, oranje en bruin te zien, dat grasgroen nog groener lijkt...

 Vanmorgen was de afnemende maan te zien. Twee dagen gelden was ie nog vol. 

Onstuimige zondagmiddag met wind, wolken en opeens even een snel zonnetje. Het zwiept er flink op los. Wilg (links) en iep (rechts) houden de meeste blaadjes nog vast. De populieren zijn al bijna kaal, alleen in de toppen zit het laatste blad.  

Gewone zwavelkopjes op een kluitje zijn hard bezig dood organisch materiaal op te ruimen.  Daarnaast heb je een àndere groep paddenstoelen die met hun onderaards schimmelnetwerk samenwerkt met bomen en planten. De schimmels produceren water en mineralen en de bomen suikers. Ze ruilen dat uit en beide partijen hebben hier baat bij. Bijvoorbeeld: de rood met witte stippen paddenstoel, de vliegenzwam. Helaas (nog) niet gespot op het park.

  Riet verkleurt van zomers groen naar herfstig oranje en tenslotte winters geel. 

Kleine witte satijnvezelkopjes die als een fris boeketje tussen het afgevallen blad te voorschijn komen, de jongelingen met een bolle hoed. Bij oudere satijnvezelkoppen is de hoed platter en het bultje in het midden goed zichtbaar. Veelvoorkomend onder loofbomen en inheems. Mooi, maar wel giftig.  

Holsteelkluifzwam, maf ding met een gekke naam. Is er opeens, tussen het hondsdraf. Voedt zich met dood organisch materiaal. Lijkt me trouwens geen fijne huisvesting voor kabouters. Op zoek naar het verschil tussen een zwam en een paddenstoel, las ik een vergelijking met de appelboom. De boom is dan het hele organisme zoals de zwam met het blijvende ondergrondse netwerk van draden. De paddenstoel is het tijdelijke vruchtlichaam: de appel.

Stadsreus of hoornaarzweefvlieg genoemd, kan wel 2,5 cm worden en lijkt op de Europese hoornaar maar is een grote, ongevaarlijke zweefvlieg, want ze heeft geen angel en kan dus niet steken. Zweefvliegen hebben schichtige vliegbewegingen en de hoornaar vliegt zigzaggend en vloeiender. Het is niet simpel om in die zoemende drukte de soorten te herkennen.  Het is dus niet allemaal geelpoothoornaar dat er vliegt!   De klimop bloeit als een van de weinige planten door tot laat in het seizoen. Veel insecten komen erop af om nog stuifmeel en nectar te halen voordat de winter komt. 

 Takken van een dode vlier in de regen op deze zondagmorgen. 

Ruwe berk in herfsttooi met dramatische luchten, bijna een Van Ruysdael-tje. De Betula pendula is een inheemse boom met een witte, afbladderende bast en een transparante kroon, waardoor er altijd gefilterd licht doorheen valt. Door de fijne vertakkingen is het een goede schuilplaats voor kleine vogels. 

Heggenduizendknoop is een eenjarige klimplant, die vanaf juli tot in de herfst flink kan groeien. Ze ligt als een 'sluier' over andere beplanting heen en kan de ondergroei verhinderen. Overal op het park te vinden en is inheems. (in tegenstelling tot het invasieve zusje: de Chinese bruidssluier, met een enorme groeikracht.)   

Zwarte bessen van de wilde liguster (Ligustrum vulgare). Duif Dollie is er gek op en haalt allerlei acrobatische toeren uit om erbij te kunnen. De bessen zijn gewild, ook door andere vogels en ze zijn al bijna op, Dollie! De wilde liguster is halfwintergroen, geurt en is inheems, Trekt veel insecten en vogels aan en heeft een natuurlijke uitstraling. De haagliguster (Ligustrum ovalifolium) komt oorspronkelijk uit Japan en Korea. Het is een cultuurvariëteit (of cultivar) en is een door mensen gekweekte variant met o.a. grotere crèmekleurige bloemen en deze snelgroeiende liguster blijft vaker wintergroen. 

Esdoornzaden dwarrelen als helikoptertjes naar beneden. Door hun propellervorm vallen de zaden niet recht naar beneden maar worden door de wind meegevoerd. Hierdoor kunnen ze verder van de moederboom wegkomen en krijgen nieuwe boompjes meer licht en dus een grotere kans om te groeien. Een mooi verschijnsel, maar toevallig hebben we al heel veel esdoorns op het park...

  Kruip door sluip door paadje met duinriet.

Beste Vroege Vogel, Ingeklemd tussen Den Haag, het Westland en de zee ligt Solleveld: een uniek duingebied waar ook drinkwater wordt gewonnen. Het tv-team gaat snorkelen in de infiltratiekanalen en ontdekken de eeuwenoude zure duinen. Verder zien ze konijnen, zandhagedissen en de giftige pieterman. Kijk zondag 11 oktober om 19.25u naar de uitzending op NPO 2! TV - 11 oktober 2026 Koppie onder in een waterwingebied Geen betere manier om het waterwingebied Solleveld te ontdekken dan letterlijk in het potentiële drinkwater te duiken. Door voorzuivering is het water van hoge kwaliteit en komen er bijzondere waterplanten voor. Ecoloog Amy van Nobelen van Dunea inventariseert de soorten hier en dat doet ze al snorkelend. Als eerste treft ze kranswieren en allerlei fonteinkruiden aan.  Waterwingebied Zuurpruim? Nee, zuur duin! Het gebied rond Solleveld is een uniek stuk Hollandse kust. Hier is al sinds jaar en dag sprake van erosie. Zand slaat weg en er komt niet genoeg zand bij om dat t...

Duinroosjes die in oktober gewoon nog nieuwe knoppen maken, naast de uitgebloeide exemplaren. 

De blinde bij is geen bij, maar een zweefvlieg en al helemaal niet blind. De blinde bij heeft geen stekel en kan dus niet steken, maar schrikt vijanden af doordat hij lijkt op een bij, hommel of wesp die wèl kunnen steken. Goede bescherming (mimicry). De larven van de blinde bij worden rattenstaarten genoemd. Ze leven in vervuild, stilstaand water en eten bacteriën en rottend materiaal op, wat bijdraagt aan de afbraak van afval.

Dit is 'um dus: de (Aziatische) geelpoothoornaar. Ik stond met mijn hoofd tussen de bloeiende en geurende klimop bloemen en opeens zag ik deze reuze wesp. Het is geen goede foto, maar ik wilde zo snel mogelijk weg. Later zag ik er meer vliegen... hoornaars dus😲.Geen nest gevonden, maar goed opletten waar deze invasieve exoot zich vermeerdert. Als je dichtbij hun nest komt, (binnen een straal van 5 meter) kunnen ze je aanvallen. Hun steken zijn pijnlijker dan een wespensteek.  

Waar zijn de bellen van de hop? Bij de poort van de eerste strandopgang woekert alleen de mannelijke hop. Deze Humulus lupulus is tweehuizig dwz dat je afzonderlijke mannelijke exemplaren hebt (alleen meeldraden) en aparte vrouwelijke planten (alleen stampers). De vrouwelijke planten zorgen voor de hopbellen. Een verklaring zou kunnen zijn dat deze mannelijke hop veel worteluitlopers maakt en dan ook alleen maar mannelijke nakomelingen produceert (klonen). Of is er misschien een bierbrouwerij op het park?

Huis gehuld in nevel en op de voorgrond de bosschage gehuld in hop.

Wilde kardinaalsmutsjes hangen in volle glorie te shinen aan de Euonymus europaeus. Het oranje vruchtdoosje met daarin een wit zaadje valt bijna uit de muts. Ook vogels eten de zaden en verspreiden op die manier ook de kardinaalsmuts. In het voorjaar was de struik nog ingepakt met het kleverige web van de spinselmotrupsen, die de plant helemaal kaal aten. En zie nu... Wat een veerkracht!

Herfst in aantocht, ook al is het overdag nog even zomers.

   De Silene vulgaris steekt optimistisch de meeldraden uit, met aan het eind de helmknoppen waarin het stuifmeel wordt gevormd. Welke hommel komt nog even foerageren?

Witte abeel of zilverpopulier is te herkennen aan het blad dat van onderen witviltig is. Snelle groeier, ook al moet dat soms even met een bochtje. De zilverpopulier maakt veel wortelopslag: dat zijn takken die omhoog komen vanuit de wortels, ook wanneer de boom zelf al is verdwenen. Verdraagt wind en zout en kan zomaar 150 jaar oud worden. Onderaan de bast zitten groeven en hogerop zijn de ruitvormige holtes te zien. 

Afgelopen zomer weinig dagpauwogen gezien en nu lag er eentje dood in huis. Het patroon op de vleugels in combinatie met beweging, zorgt voor verwarring bij de vijand.  Het is een verdedigingstruc (mimicry)  waarbij een dier een ander diersoort imiteert om afschrikwekkender te lijken dan het geval is. Voor deze dagvlinder  is dat verleden tijd. 

Bij toeval een raampje door het lover gespot. Ik was uit op het doorkijkje in het ochtendlicht. Dus geen paparazzi bedoelingen.

Deze hedera is bijna in bloei! De ronde knoppen veranderen van vorm en staan op punt om open te springen. De klimop levert nog veel nectar en stuifmeel voor insecten in de herfst, wanneer er weinig andere voedselbronnen meer zijn. Het spinnetje leek niet gelukkig met mijn belangstelling en verstopte zich in het midden. 

Onvermoeibare toortsen. Uitgebloeid en een paar weken geleden al klaar voor het wintersilhouet. Dan toch vrolijk in september weer nieuwe bloemen maken! Gewoon bovenop die bruine stengels vol zaden. 

Schapenwolken? W aarschijnlijk is de term cirrocumulus of altocumulus van toepassing. Hoe dan ook: deze schaapjes boven een duindoorn vol bes vind ik onschuldig mooi!  

  Het verdorde blad van de kaardenbol in septemberlicht. Soms is vergankelijkheid dramatisch mooi.

De bessen van de Gelderse Roos zijn echt goed Rood. Afgelopen zomer stond ze nog in bloei met witte schermen. Weliswaar een beetje zieltogend, want de droogte werd haar bijna teveel en sommige van haar broeders en zusters legden dan ook het loodje.

Cipreswolfsmelk (grijsgroen blad) en gele walstro (groengroen blad). Op het heuveltje bij 108 - 111 groeide tot voor kort alleen cipreswolfsmelk. Maar elk jaar dringen er steeds meer enthousiaste nieuwkomers tussen de wolfsmelken zoals boerenwormkruid, duinroos, braam en nu ook walstro. Allemaal krachtige groeiers en de vraag is: wie neemt het heuveltje over of gaan ze gewoon allemaal samen? 

  Boomstammen 'in het licht' vanwege de vroege zon op hun bastje. Dit bosje populieren en esdoorns groeit tussen de speeltuin en de Kogelvanger.

Deze akkerhommel gaat zich nog even laven aan de nectar van een toorts. Ze is te herkennen aan de roestbruine beharing op kop, borststuk en achterlijf. Wat een prachtige naam voor zo'n akkerhommel: Bombus pascuorum 

De september ochtendzon schijnt op een heuveltje wolfsmelk, een uitgebloeide toorts, grassen en grijskruid. 

De witte honingklaver is een slanke hoge plant die bloeit van juli tot september. Melilotus albus. Een deel van de zaden hangt nog aan de stengels, de rest is al gevallen, opgegeten of geoogst en verderop uitgestrooid. Tweejarig. Je hebt ook de goudgele variant.  Over zaad verzamelen: ik las in de NRC van 12 sept 2026 een artikel van de Cruydt-Hoeck, waar het oogsten van inheemse wilde plantenzaden op grote schaal gebeurt. In de beginjaren ging dat nog met een omgekeerde paraplu, maar dat wordt tegenwoordig dus veel grootschaliger aangepakt. https://www.nrc.nl/nieuws/2026/09/10/het-herstel-van-de-nederlandse-ecosystemen-begint-bij-een-natuurzadenkwekerij-in-friesland-

  Duindoorn is een tweehuizige plant: deze vrouwelijke duindoorn zit vol oranje bessen. Mannelijke duindoornstruiken dragen geen bessen. Ze maken vaak lange worteluitlopers, die zelfs onder een pad door aan de andere kant weer uitlopen. De wortels kunnen daarmee het asfalt omhoog duwen, wat op sommige paden te zien is. (Hippophae rhamnoides).

  De echte guldenroede samen met de witte bosaster (of witte herfstaster. of sneeuwaster) zijn twee soorten die in de nazomer bloeien en alletwee bijen en hommels trekken.  Deze echte guldenroede (Solidago virgaurea) is inheems, aangepast aan de omgeving. Niet te verwarren met het grote exotische broertje: de gewone guldenroede, die met pluimen bloeit. Inheemse planten en lokale insecten of vogels zijn in de loop der tijd op elkaar afgestemd. De echte guldenroede staat op de Nederlandse Rode Lijst van planten en de soort is vrij zeldzaam en sterk in aantal afgenomen. En dan groeit ie hier op het Kijkduinpark! De witte herfstaster (Aster divaricatus) is een natuurlijk aandoende plant en niet inheems. Bloeit in de zon en (half)schaduw, is wintergroen en woekert niet. Eigenlijk de ideale tuinplant maar toch is ie 'voor een puritein' een beetje minder gewenst. 

  De kleine bloemen van de olijfwilg (Elaeagnus ebbingei) gaan open! Ik ròòk ze eerder dan ik ze zag. Z e verspreiden een heerlijke geur. De plant is wintergroen, groeit hard, ook in de breedte en kan behoorlijk hoog worden, 3 tot 5 meter. Dat is vaak moeilijk voor te stellen als je zo'n jonkie aanplant.

Dit grappige stelletje vlasbekjes groeit langs het pad ter hoogte van 16-19, met een spoor die uitsteekt en waar de nectar in zit. (niet standaard: met spookgezichtje). Toen ik doorliep, zag ik in de berm verrassend veel vlasbekjes! Het is een inheemse vaste plant, die van zon en zand houdt. Dus die blijft wel als ze niet te erg overwoekerd wordt door de grassen. 

Verdroogde zaaddoos van de dagkoekoeksbloem. Deze springt open als de zaden uitgerijpt zijn. Dagkoekoeksbloemen groeien in groepen bij elkaar waarbij de planten òf mannelijk òf vrouwelijk zijn. Silene dioica (' dioica' betekent tweehuizig). Het verschil is duidelijk te zien: de mannelijke planten maken geen zaaddoos, dus deze uitgebloeide silhouetten zijn vrouwelijke dagkoekoeksbloemen (geweest). 

  De avondkoekoeksbloem met een verfrommelde bloem op de doosvrucht. De foto is overdag genomen en pas 's avonds gaat de bloem open. Ze geven een zoete geur af en trekken op deze wijze nachtvlinders aan voor bestuiving en bevruchting.  Zomerbloeiers, zoals bijvoorbeeld de avond- en dagkoekoeksbloem, salie , wondklaver staan soms voo r de tweede keer in het seizoen in bloei, wat minder uitbundig, maar toch mooi!