groenberichten Kijkduinpark

Tussen twee duinvilla's door zicht op een ecologische zone. Je ziet eerst een paar meter de bloeiende kruidenlaag, daarachter de aanplant van bosplantsoen; zoals roos, wilde liguster, sleedoorn, meidoorn etc. Zij zorgen voor privacy tussen de villa's. Daarna de bomen. Precies zoals de opbouw van een ecologische zone is 'bedacht'. Helaas nemen de hoog groeiende bomen veel licht weg, waardoor beplanting daaronder nauwelijks groeit. (Behalve braam en brandnetel).  Aan een bomenbeheerplan/ kap wordt gewerkt. 👍 Tekening van Gerd-Jan Korte 2015

Linaria vulgaris, algemeen en inheems. Staat op het park langs de paden te bloeien. Hier samen met boerenwormkruid en uitgebloeid paars knoopkruid. 

Uitgebloeid. De zaadjes van de peen met de bijnaam 'vogelnestje', liggen klaar om zich te verspreiden. Het nestje vouwt zich 's morgens open en sluit 's avonds weer.   Daucus carota.

Met op de voorgrond de uitgebloeide toorts.  Een paadje met bochtjes, zon en schaduw, ergens heen, in een verte en je weet niet precies waarheen... Het allermooiste toch!?

Rondom P4 is de bodem iets natter omdat het gebied lager ligt dan de rest van het Kijkduinpark. De bodem is ook voedselrijker en daar houden grote kattenstaarten van! 

Raadseltje: èrgens op het Kijkduinpark staat de pindakaasstruik of de kansenboom (Clerodendrum trichotomum). Hij kan ongeveer 6 meter hoog worden. (staat niet op de toegestane plantenlijst, maar dat terzijde). Bij kneuzing van het donzige blad ruik je namelijk: pindakaas! Bloeit in augustus/september en na de bloei verschijnen de grijsblauwe bessen die naar zwart verkleuren, met een rood sterrenrokje.

De bijvoet of Artemisia vulgaris is geen bijzondere schoonheid. Overal op het park en er buiten, zijn die grijze lorrebossen te vinden. Maar... ze is een nuttige plant in de natuurlijke bestrijding tegen bladluizen. Bijvoet verspreidt lokstoffen die allerlei vijanden van de bladluis aantrekken. In kassen- en bollenteelt wordt hier al mee gewerkt. ONkruid bestaat dus niet. Meestal is er van alles aan een plant te zien en met een loepje kom je tot mooie ontdekkingen. 10 x vergroot is t beste.

òf grote zandkool òf Diplotaxis tenuifolia; dan klinkt wilde rucola toch veel aanlokkelijker. De bloemetjes zijn citroengeel, bijna fluoriserend. De bladeren zijn eetbaar, maar op plekken waar honden plassen, lijkt mij dat geen aanrader.  Hondenurine bevat veel stikstof en kan het schrale duinzand op een negatieve manier verrijken. Een groot deel van de stikstof, die in de duinen neerkomt, is trouwens afkomstig uit Engeland en de Maasvlakte. Nu houdt wilde rucola wél van voedselrijke  zandgrond, net zoals bramen, brandnetels en populieren. De  zeldzame beplanting van het kalkrijke duingebied staat mede daardoor onder druk.   Uit Bomenbeheerplan Kijkduinpark 2024-2054, R. van Praag en L. Aarts, pagina 9: ' Teveel stikstof maakt andere bomen kwetsbaar omdat ze snel hoog groeien en geen gedrongen vorm aannemen. Ze zijn vatbaarder voor sterke rukwinden. Doordat stikstof zo makkelijk beschikbaar is, gaan bomen minder een symbiose aan met hun schimmelpartners. Het gevolg d...

Tegen de schemer gaan er binnen een paar minuten enkele knoppen van de teunisbloem open en de volgende dag verwelken ze weer. Het zijn nachtbloeiers en worden dus door nachtactieve insecten bestoven. Waarschijnlijk zijn ze rond 1700 vanuit Noord-Amerika in Europa terecht gekomen.  Teunisbloemen (geslacht Oenothera) noemen we inheems en dan gaat het om wilde planten, die in Nederland  al eeuwenlang   groeien,  zonder menselijk ingrijpen. Ze  hebben zich aangepast aan de omgeving en zijn beter bestand tegen klimaatverandering dan niet-inheemse planten. In de loop der tijd zijn onze planten en dieren op elkaar afgestemd geraakt. De hommel weet precies wanneer de lekkerste bloemen in bloei staan en waar dus wat te halen valt. Sommige insecten vliegen zelfs maar op één speciale bloem.  Niet-inheemse planten hebben vaak minder waarde voor de natuur. Zoals bijvoorbeeld de hortensia, die nauwelijks nectar of stuifmeel heeft voor bijen. 

De Prunella vulgaris, gewone brunel of het bijenkorfje is een bodembedekker en staat graag op een zonnig plekje, groeit ook in een grasmat. Het is te zien waar de naam vandaan komt. Breidt zich flink uit en bloeit paars. 'Het is een makkelijke plant' (net zoals de fuchsia uit de serie Ja zuster, Nee zuster ) 

Met hommel. Ik ben een paar weken niet op het Kijkduinpark en nu krijg ik deze foto van de kaardebol van een lieve buurvrouw. Dipsacus sativus met haar stekelig aanzien. De bloei begint met een ring halverwege het hoofdje en breidt zich naar boven en naar beneden uit. Het regenwater blijft in de bladvoet staan en vormt een badje waardoor slakken en pissebedden verhinderd worden om in de plant te klimmen. Inheems en er is veel nectar te halen in de lila bloemetjes.

Geen beestjes maar een grasje, ook wel trilgras of beefgras genoemd vanwege de zeer beweeglijke aartjes, met een prachtig voorkomen. Er zijn allerlei namen voor dit grasje, afhankelijk van de streek: schuddekopjes, spinnekopjes, siddergras, nimmerstil, wemelgrasjes. Het is een populaire plant in bloemenmengsels voor in bermen. Zo is ie waarschijnlijk ook op het park terecht gekomen.

  Komt vrij algemeen voor, in bosranden en langs onze paden. Op de foto ziet het bloemetje er groot uit, maar in werkelijkheid zijn de bloemhoofdjes klein, 15-20 mm doorsnee. Een ijl plantje en de gele bloemetjes lijken te zweven als onbekommerde zonnetjes.

Kaasjeskruidfamilie (Malvaceae) is de overkoepelende naam waar Malva en Lavatera onder vallen. Deze Malva bloemen staan met hun kopjes naar het ochtendzonnetje gericht. Dun doorschijnend babietjes rose met een vijfhoekig sterretje waar het steeltje aan vast zit. 

Hier wabbelde ze net voorbij, ons parkegeltje, op weg naar de vijver. Ze was snel, maar dat moet ook wel als je een groot territorium moet bijhouden

Een herfstig beeld van dit éénjarig plantje van de ooievaarsbekfamilie (Geraniaceae). Inheems en vrij algemeen. Ook wel stinkende ooievaarsbek genoemd vanwege de geur die vrijkomt als je het blad kneust. De rode kleur is vanwege een reactie op stress factoren zoals: droge zanderige grond met weinig voedingsstoffen. Op iets rijkere grond is het blad in de zomer groen en zijn alleen de steeltjes rood. Heel makkelijk te verwijderen, maar waarom eigenlijk?

In de natuur valt er zoveel te zien, te horen, te proeven, te voelen en ook te snuiven. (sorry hooikoorts 'getroffenen'). Ik ruik de hele week nog vlagen heerlijke lindebloesem: bij Ockenburgh, de Frederik Hendrikstraat of zomaar ergens waar een lindeboom staat. Op het Kijkduinpark groeien ze niet, omdat ze niet dol zijn op zoute zeewind. Het is één van de laatste bomen die in het zomerseizoen bloeit en de bloesem zit vol nectar waar bijen dol op zijn. Fotograaf onbekend. 

Vroeger associeerde ik duinen met moeizaam sloffen door mul zand, een hindernis op weg naar de zee. Dat is veranderd omdat er in het duinlandschap zoveel te beleven valt. Zoals dit mosje: zomersneeuw, alleen het woord al! Het komt niet voor op het Kijkduinpark, ook niet in de kalkrijke duinen langs de kust van Zuid-Holland, behalve in het Solleveld (kalkarm). Vanaf Bergen aan Zee zijn de duinen veelal kalkarm en zagen we plakkaten van zomersneeuw in het open landschap van de Boschplaat op Terschelling . Er is daar ook bijna geen duindoorn te zien, dus een heel ander duinlandschap dan in onze contreien.

 Met betonnen legoblokken, groenafval, bomen èn enthousiaste gele mosterd!

De naam heggenrank zegt het al: komt voor in heggen, ook in 'kreupel'hout. (wat ik dan weer een wonderlijke naam vind). Inheems.  De ranken van de heggenrank slingeren zich om andere planten heen om zichzelf omhoog te trekken. Wanneer ze eenmaal houvast hebben, vormen zich twee tegengesteld draaiende kurkentrekkervormige windingen. Ga dat maar 'es ontleden! Bessen van deze Bryónia dioica worden straks vuurrood en zijn giftig.

  Gezien vanuit keukenraam.

  Na 24 uur is deze bloem van de Oenothera weer verwelkt, maar er staat langs de bloeistengel nog een hele riedel knoppen te wachten tot ze ook mogen. Iedere avond gaan er wekenlang nieuwe bloemen open, die door nachtactieve insecten worden bestoven. Daarna rijpen de zaden van augustus tot oktober. Elke zaaddoos bevat circa 200 zaadjes waar kostbare olie uit gewonnen kan worden. Teunisbloemen groeien graag op zonnige plekken, zoals kale grond, wegbermen, duinen en kapvlakten. 

Na weekje weg, komen we terug op het Kijkduinpark en daar staan ze in vol ornaat te bloeien. Wat een welkom!  De bloemen gaan 's avonds open en als je erbij blijft, zie je het binnen een uurtje gebeuren.

 Bosje slangenkruid.

  Verschillende tinten groen met op de voorgrond blauw slangenkruid en een paar gele toortsen.

De wilde of gewone liguster (Ligustrum vulgare) is op het park te vinden en staat nu in bloei. Deze liguster komt hier al meer dan 1000 jaar voor, inheems dus en houdt van een kalkrijke bodem. Het is een rommelige losse struik met worteluitlopers. Is niet wintergroen, wel een goede nectar en stuifmeel leverancier voor vlinders en bijen. In de herfst zijn de zwarte bessen gewild door lijsters, merels en duiven. De bekende gekweekte haagliguster (Ligustrum ovalifolium) wordt ook wel de Koreaanse, Japanse of Californische liguster genoemd. De benaming zegt het al: een exoot, die weinig nectar en stuifmeel levert aan onze Kijkduinse ;-) insecten, dus ook weinig bijdraagt aan de biodiversiteit. Deze struik groeit snel en blijft in een zachte winter meestal het blad houden. Wanneer een plant inheems òf als een exoot wordt bestempeld, is arbitrair en een ongoing discussie met verschillende prikkelende invalshoeken. Ik waag me er aan eentje: Na de ijstijd was er geen begroeiing meer in Ned...

 Gezien door het struweel van duindoorn, rimpelroos en egelantier.

Raapzaad, koolzaad, mosterdzaad behoren allemaal tot de grote kruisbloemenfamilie, de Brassicaceae (de mosterds en de kolen). Ze bloeien na elkaar: raapzaad als voorjaarsbloeier, dan de velden met koolzaad en in de zomer bloeit het witte mosterdzaad met gele bloemen. (Meestal zit naamgeving wat logischer in elkaar.) Mosterdzaad wordt ook als groenbemester gebruikt en de ronde zaadjes dienen voor de productie van mosterd. Op het park is hier en daar een mosterdzaad plantje te vinden.

  Uilenbal of braakbal gevonden in de tuin. Het is een ovale of ronde brok materiaal van onverteerde resten van dieren, zoals haren, botjes en nagels. Maximaal 8 cm lengte. Vaak is zo'n bal van uilen maar het kan ook van reigers zijn. Een uil spuugt wel 1 à 2 keer per dag zo'n bal uit en als je de bal uitpluist, kun je zien welke botjes erin zitten. Hierbij lijkt het om muisjes te gaan.   

Deze hommel heeft zo'n leuk wollig broekje aan, (maar het is natuurlijk gewoon een onscherpe foto). Het is een attractie om een poosje naast het slangenkruid te zitten, want allerlei soorten hommels en bijen vliegen af en aan. Ze verdwijnen voor even met hun halve lijf in de bloem en gaan gelijk weer door naar de volgende bloem. Wat een werk om een druppeltje nectar te scoren, dat ook nog ingedikt gaat worden voordat het honing wordt.  Over het slangenkruid later meer, bloeit nog tot in augustus.

Deze twee- of meerjarige blauwe zwieperd (Echium vulgare) groeit vooral in de kalkrijke duinen. Het eerste jaar vormt hij een rozet op de grond en in het tweede jaar schieten de bloeistengels omhoog. Hij zaait zich vooral uit op open losse warme zandgrond. Voor hommels en bijen een goede nectar leverancier. 

Uitgebloeid en toch nog frivool! Deze bottels van het duinroosje kleuren over een tijdje zwart. Rosa spinosissima, deze naam heeft te maken met de grote hoeveelheid stekeltjes langs de takken. Voorheen werd het duinroosje aangeduid met Rosa pimpinellifolia, ook een mooie naam voor deze inheemse wilde Rosa die vooral in het duingebied floreert.

  Tussen al dat enthousiast groeiende groen, valt het ochtendzonnetje precies even op de stam van een populier.

Rosa rugosa of Japanse bottelroos, met de grote roze of witte bloemen en de rimpelige blaadjes. Na een regenbuitje hebben de bloemen een wat verfrommeld aanzien. Ze kunnen flink woekeren door ondergrondse uitlopers. Daarnaast zaaien ze zich uit doordat vogels de bottels opeten en de zaden verderop weer uitpoepen. Als je over het fietspad naar Scheveningen gaat, zie je een duingebied met alleen maar rimpelroos, die jaarlijks worden gemaaid om ze nog een beetje in toom te houden. De bloemen ruiken wel heel lekker, mooie grote bottels ook, maar er groeit dan ook niets anders meer...   

Rosa rubiginosa Ik moet elk jaar weer opzoeken hoe 't ook alweer zat met het verschil tussen de egelantier en de hondsroos. Ze lijken op elkaar maar de egelantier is soms iets rozer van kleur, vraagt nog meer zon en doet het goed in de kalkrijke duinen. Maar de hondsroos ook... Het verschil is dat bij het fijnwrijven van het blad er bij de egelantier een frisse appeltjes geur vrijkomt en bij het blad van de hondsroos niet. Rosa canina

Anchusa officinalis. Ik zat er een poosje naast en steeds vlogen de bijen af en aan, heel systematisch alle bloemetjes langs. Soms van boven naar beneden en nèt op het moment dat ik denk dat dat hun manier is, doet een andere bij het precies andersom. Geen peil op te trekken...

  De keutels zijn er, dus die konijnen ook! Ik zie regelmatig 'ons' konijn, herkenbaar aan zijn moeilijke oogje links. Hopelijk heeft ze ook (veel) familie.  

Op de teunisbloem zag ik deze kloddertjes en in dit schuim zit de larve van de schuimcicade. ('spuugbeestje' klinkt trouwens heel anders dan schuimcicade). Hierin ontwikkelt de larve zich tot een springende cicade met vleugels. Dat schuim beschermt de larve tegen uitdroging, wind en maakt hem onaantrekkelijk voor hongerige spinnen, vogels en andere jagers. Je kunt wegspuiten met een stevige waterstraal. Maar ja, waarom eigenlijk?  Jan Wolkers maakte in 2021 een prachtige serie over zijn achtertuin, met daarin een aflevering met in de hoofdrol 'het Spuugbeestje'. https:/npo.nl/start/video/spuugbeestje?

Met op de voorgrond bloeiende wilde salvia en daar achter de wolfsmelk, waarvan wel 2300 soorten zijn. 

Op het park groeien een paar van deze Robinia pseudoacacia's. Het is een prachtige, elegante boom met witte bloeiwijze (net uitgebloeid) en een doorgroefde stam.  Een uitbundige nectar leverancier voor insecten.  Wel staat ie bekend als een invasieve exoot. Zaait zich makkelijk uit door hoge zaadproductie en ook door middel van wortelopslag. Concurreert andere soorten weg. Zaailingen zijn binnen een jaar minstens drie meter hoog en de wortels drukken het asfalt van de paden omhoog. Zoveel positieve eigenschappen en dan toch hier eigenlijk niet op haar plaats.  FLORON is onder de noemer tuinernietin.nl bezig met het ontwikkelen van een database die een vervanger zou kunnen vormen voor een risicovolle exoot, zoals deze Robinia.