groenberichten Kijkduinpark

Hier wabbelde ze net voorbij, ons parkegeltje, op weg naar de vijver. Ze was snel, maar dat moet ook wel als je een groot territorium moet bijhouden

Een herfstig beeld van dit éénjarig plantje van de ooievaarsbekfamilie (Geraniaceae). Inheems en vrij algemeen. Ook wel stinkende ooievaarsbek genoemd vanwege de geur die vrijkomt als je het blad kneust. De rode kleur is vanwege een reactie op stress factoren zoals: droge zanderige grond met weinig voedingsstoffen. Op iets rijkere grond is het blad in de zomer groen en zijn alleen de steeltjes rood. Heel makkelijk te verwijderen, maar waarom eigenlijk?

In de natuur valt er zoveel te zien, te horen, te proeven, te voelen en ook te snuiven. (sorry hooikoorts 'getroffenen'). Ik ruik de hele week nog vlagen heerlijke lindebloesem: bij Ockenburgh, de Frederik Hendrikstraat of zomaar ergens waar een lindeboom staat. Op het Kijkduinpark groeien ze niet, omdat ze niet dol zijn op zoute zeewind. Het is één van de laatste bomen die in het zomerseizoen bloeit en de bloesem zit vol nectar waar bijen dol op zijn. Fotograaf onbekend. 

Vroeger associeerde ik duinen met moeizaam sloffen door mul zand, een hindernis op weg naar de zee. Dat is veranderd omdat er in het duinlandschap zoveel te beleven valt. Zoals dit mosje: zomersneeuw, alleen het woord al! Het komt niet voor op het Kijkduinpark, ook niet in de kalkrijke duinen langs de kust van Zuid-Holland, behalve in het Solleveld (kalkarm). Vanaf Bergen aan Zee zijn de duinen veelal kalkarm en zagen we plakkaten van zomersneeuw in het open landschap van de Boschplaat op Terschelling . Er is daar ook bijna geen duindoorn te zien, dus een heel ander duinlandschap dan in onze contreien.

 Met betonnen legoblokken, groenafval, bomen èn enthousiaste gele mosterd!

De naam heggenrank zegt het al: komt voor in heggen, ook in 'kreupel'hout. (wat ik dan weer een wonderlijke naam vind). Inheems.  De ranken van de heggenrank slingeren zich om andere planten heen om zichzelf omhoog te trekken. Wanneer ze eenmaal houvast hebben, vormen zich twee tegengesteld draaiende kurkentrekkervormige windingen. Ga dat maar 'es ontleden! Bessen van deze Bryónia dioica worden straks vuurrood en zijn giftig.

  Gezien vanuit keukenraam.

  Na 24 uur is deze bloem van de Oenothera weer verwelkt, maar er staat langs de bloeistengel nog een hele riedel knoppen te wachten tot ze ook mogen. Iedere avond gaan er wekenlang nieuwe bloemen open, die door nachtactieve insecten worden bestoven. Daarna rijpen de zaden van augustus tot oktober. Elke zaaddoos bevat circa 200 zaadjes waar kostbare olie uit gewonnen kan worden. Teunisbloemen groeien graag op zonnige plekken, zoals kale grond, wegbermen, duinen en kapvlakten. 

Na weekje weg, komen we terug op het Kijkduinpark en daar staan ze in vol ornaat te bloeien. Wat een welkom!  De bloemen gaan 's avonds open en als je erbij blijft, zie je het binnen een uurtje gebeuren.

 Bosje slangenkruid.

  Verschillende tinten groen met op de voorgrond blauw slangenkruid en een paar gele toortsen.

De wilde of gewone liguster (Ligustrum vulgare) is op het park te vinden en staat nu in bloei. Deze liguster komt hier al meer dan 1000 jaar voor, inheems dus en houdt van een kalkrijke bodem. Het is een rommelige losse struik met worteluitlopers. Is niet wintergroen, wel een goede nectar en stuifmeel leverancier voor vlinders en bijen. In de herfst zijn de zwarte bessen gewild door lijsters, merels en duiven. De bekende gekweekte haagliguster (Ligustrum ovalifolium) wordt ook wel de Koreaanse, Japanse of Californische liguster genoemd. De benaming zegt het al: een exoot, die weinig nectar en stuifmeel levert aan onze Kijkduinse ;-) insecten, dus ook weinig bijdraagt aan de biodiversiteit. Deze struik groeit snel en blijft in een zachte winter meestal het blad houden. Wanneer een plant inheems òf als een exoot wordt bestempeld, is arbitrair en een ongoing discussie met verschillende prikkelende invalshoeken. Ik waag me er aan eentje: Na de ijstijd was er geen begroeiing meer in Ned...

 Gezien door het struweel van duindoorn, rimpelroos en egelantier.

Raapzaad, koolzaad, mosterdzaad behoren allemaal tot de grote kruisbloemenfamilie, de Brassicaceae (de mosterds en de kolen). Ze bloeien na elkaar: raapzaad als voorjaarsbloeier, dan de velden met koolzaad en in de zomer bloeit het witte mosterdzaad met gele bloemen. (Meestal zit naamgeving wat logischer in elkaar.) Mosterdzaad wordt ook als groenbemester gebruikt en de ronde zaadjes dienen voor de productie van mosterd. Op het park is hier en daar een mosterdzaad plantje te vinden.

  Uilenbal of braakbal gevonden in de tuin. Het is een ovale of ronde brok materiaal van onverteerde resten van dieren, zoals haren, botjes en nagels. Maximaal 8 cm lengte. Vaak is zo'n bal van uilen maar het kan ook van reigers zijn. Een uil spuugt wel 1 à 2 keer per dag zo'n bal uit en als je de bal uitpluist, kun je zien welke botjes erin zitten. Hierbij lijkt het om muisjes te gaan.   

Deze hommel heeft zo'n leuk wollig broekje aan, (maar het is natuurlijk gewoon een onscherpe foto). Het is een attractie om een poosje naast het slangenkruid te zitten, want allerlei soorten hommels en bijen vliegen af en aan. Ze verdwijnen voor even met hun halve lijf in de bloem en gaan gelijk weer door naar de volgende bloem. Wat een werk om een druppeltje nectar te scoren, dat ook nog ingedikt gaat worden voordat het honing wordt.  Over het slangenkruid later meer, bloeit nog tot in augustus.

Deze twee- of meerjarige blauwe zwieperd (Echium vulgare) groeit vooral in de kalkrijke duinen. Het eerste jaar vormt hij een rozet op de grond en in het tweede jaar schieten de bloeistengels omhoog. Hij zaait zich vooral uit op open losse warme zandgrond. Voor hommels en bijen een goede nectar leverancier. 

Uitgebloeid en toch nog frivool! Deze bottels van het duinroosje kleuren over een tijdje zwart. Rosa spinosissima, deze naam heeft te maken met de grote hoeveelheid stekeltjes langs de takken. Voorheen werd het duinroosje aangeduid met Rosa pimpinellifolia, ook een mooie naam voor deze inheemse wilde Rosa die vooral in het duingebied floreert.

  Tussen al dat enthousiast groeiende groen, valt het ochtendzonnetje precies even op de stam van een populier.

Rosa rugosa of Japanse bottelroos, met de grote roze of witte bloemen en de rimpelige blaadjes. Na een regenbuitje hebben de bloemen een wat verfrommeld aanzien. Ze kunnen flink woekeren door ondergrondse uitlopers. Daarnaast zaaien ze zich uit doordat vogels de bottels opeten en de zaden verderop weer uitpoepen. Als je over het fietspad naar Scheveningen gaat, zie je een duingebied met alleen maar rimpelroos, die jaarlijks worden gemaaid om ze nog een beetje in toom te houden. De bloemen ruiken wel heel lekker, mooie grote bottels ook, maar er groeit dan ook niets anders meer...   

Rosa rubiginosa Ik moet elk jaar weer opzoeken hoe 't ook alweer zat met het verschil tussen de egelantier en de hondsroos. Ze lijken op elkaar maar de egelantier is soms iets rozer van kleur, vraagt nog meer zon en doet het goed in de kalkrijke duinen. Maar de hondsroos ook... Het verschil is dat bij het fijnwrijven van het blad er bij de egelantier een frisse appeltjes geur vrijkomt en bij het blad van de hondsroos niet. Rosa canina

Anchusa officinalis. Ik zat er een poosje naast en steeds vlogen de bijen af en aan, heel systematisch alle bloemetjes langs. Soms van boven naar beneden en nèt op het moment dat ik denk dat dat hun manier is, doet een andere bij het precies andersom. Geen peil op te trekken...

  De keutels zijn er, dus die konijnen ook! Ik zie regelmatig 'ons' konijn, herkenbaar aan zijn moeilijke oogje links. Hopelijk heeft ze ook (veel) familie.  

Op de teunisbloem zag ik deze kloddertjes en in dit schuim zit de larve van de schuimcicade. ('spuugbeestje' klinkt trouwens heel anders dan schuimcicade). Hierin ontwikkelt de larve zich tot een springende cicade met vleugels. Dat schuim beschermt de larve tegen uitdroging, wind en maakt hem onaantrekkelijk voor hongerige spinnen, vogels en andere jagers. Je kunt wegspuiten met een stevige waterstraal. Maar ja, waarom eigenlijk?  Jan Wolkers maakte in 2021 een prachtige serie over zijn achtertuin, met daarin een aflevering met in de hoofdrol 'het Spuugbeestje'. https:/npo.nl/start/video/spuugbeestje?

Met op de voorgrond bloeiende wilde salvia en daar achter de wolfsmelk, waarvan wel 2300 soorten zijn. 

Op het park groeien een paar van deze Robinia pseudoacacia's. Het is een prachtige, elegante boom met witte bloeiwijze (net uitgebloeid) en een doorgroefde stam.  Een uitbundige nectar leverancier voor insecten.  Wel staat ie bekend als een invasieve exoot. Zaait zich makkelijk uit door hoge zaadproductie en ook door middel van wortelopslag. Concurreert andere soorten weg. Zaailingen zijn binnen een jaar minstens drie meter hoog en de wortels drukken het asfalt van de paden omhoog. Zoveel positieve eigenschappen en dan toch hier eigenlijk niet op haar plaats.  FLORON is onder de noemer tuinernietin.nl bezig met het ontwikkelen van een database die een vervanger zou kunnen vormen voor een risicovolle exoot, zoals deze Robinia.

Zo'n krent heeft het nu ook een beetje moeilijk en loopt al op de zaak vooruit. Planten die van nature thuishoren in dit gebied, zoals bijvoorbeeld de meidoorn, hebben een grotere overlevingskans.

Tja, de natuur steunt en puft vanwege de aanhoudende droogte. Voor mij klopt dit beeld nu wel in deze realiteit. Als er eenmaal regen gaat vallen, komt dit grasveldje ook wel weer bij... 

Een dagactieve nachtvlinder. De rupsen en vlinders slaan gifstoffen uit jakobskruiskruid op, waardoor ze als rups en ook als vlinder oneetbaar zijn ( 'wel eetbaar, maar slechts éénmalig', zei collega plantjes-liefhebber). Dit vlindertje was te fotograferen in tegenstelling tot allerlei ander vliegend fauna. Het bleef rustig even zitten. Dank!  Ik heb soms te doen met vlinders; ze moeten zoveel in korte tijd: van rups naar vlinder ontwikkelen, eten zoeken, partner zoeken, goede plek zien te vinden voor je eitjes. Dus in dat zomerse gefladder zie ik vaak vooral stress.

Duinroos zonder kroonbladeren, wel met meeldraden en helmhokjes. In het midden de plakkerige stengel. Tweeslachtig dwz mannelijke en vrouwelijke delen in één bloem. 

Viburnum opulus, de platte bloeiwijze bestaande uit twee typen bloemen: De grote bloemen aan de buitenkant zijn geslachtsloos en vooral een lokkertje voor de bestuivers. Kevers, zweefvliegen en vlinders vinden in het midden de kleine vruchtbare bloemen met nectar. Wortelt niet diep en op echt droge gronden wil ie niet. Inheems.  Waarom ie ook 'roos' heet, is mij een raa dsel. 

Lekker in het ochtendzonnetje roze te zijn.  Rosa canina.  

Fluitenkruid wordt wel 'de koningin van de berm' genoemd en groeit bij voorkeur op een voedselrijk bodem, in de zon of halfschaduw. Ik laat ze niet allemaal in het zaad schieten, want dan is er volgend jaar één grote fluitenkruid explosie. Wel erg mooi, maar de dichte begroeiing geeft weinig ruimte aan àndere planten, die later in het seizoen de hoofdrol mogen spelen. Zo wordt er in een wilde (?) tuin behoorlijk gemanipuleerd. Onmisbare voedselbron in de lente, wanneer andere bloemen nog niet volop in bloei staan. Anthriscus sylvestris

's Morgens zie ik ze regelmatig overvliegen, terug van visvangst op zee, op weg naar hun kolonie in het Solleveld. Daar maken ze er een zooitje van: veel kale bomen met nesten, veel poep en veel kabaal... Ze zitten ook vaak op de lantaarnpalen van de Machiel Vrijenhoeklaan. Aalscholvers worden wel vliegende sigaren genoemd (net zoals bommenwerpers in WO 2). Dunea beheert het duingebied Solleveld en je kunt online dagkaart kopen. (2 Euro). 

Het duinroosje trekt zich niks aan van de aanhoudende droogte en bloeit lustig door...

De spinselmot in de kardinaalsmuts. Omdat de takjes van de kardinaalsmuts ook chlorofyl bevatten, zit daar reserve bladgroen opgeslagen. Daardoor komen ze deze aanval wel weer te boven. Uiteindelijk wordt de struik door de jaren heen wel wat zwakker. Vanwege de vroege lente hangen de rupsjes van de spinselmot al klaar maar zijn de kleine koolmeesjes nog niet uit het nest om ze op te eten. Jammer voor ons en nog 'jammerder' voor die kleine meesjes.

In het eggie natuurlijk veel mooier en de bij wil ook niet echt poseren. Op een beetje kale plek in de zon / half schaduw zaait de veldsalie zich makkelijk uit. Salvia pratensis.

Toepasselijke naam, familie van de anjer. 's Avonds verspreiden de bloemen een aangename geur en trekken bijen en nachtvlinders aan. Sommige hommels gaan niet door de bloem naar de nectar maar bijten een gat aan de basis van de bloem om zo bij de nectar te kunnen. Net zoals bij de smeerwortel.

In de vroege ochtend staat er al van alles achteloos te bloeien tussen al dat wollige groen: fluitekruid, dagkoekoeksbloem, vale hyacintjes op hun einddagen, madeliefjes die van geen ophouden weten. De margrieten komen eraan en de duinroosjes staan ook op springen. Het doet me denken aan een keukenschort van mijn oma.

Rosa spinosissima, dat betekent een roos met veel stekels. En dat klopt! Ze komen nu in bloei en zijn onwaarschijnlijk mooi wit, soms een beetje crème, met een geel hartje. De rozenbottels zijn straks zwart. Ze kan flinke uitlopers maken. 

Deze veldhondstong heeft dezelfde ruwe bladeren als de bernagie, overblijvende ossentong, ossentong, slangenkruid en smeerwortel. Ze behoren allemaal tot de familie van de Ruwbladigen (Boraginaceae). Deze veldhondstong ( Cynoglossum officinale)  groeit op open plekken; zonnig, droog, stikstofrijk en op het zand. Het zaad wordt door mieren versleept.

Het is een vaste plant met ruw groot blad en vanaf april bloeiend met kleine blauwe bloemetjes die op vergeet-mij-nietjes lijken. Zie ook de haartjes langs de stengel. Deze Pentaglottis sempervirens groeit langs de paden op het park.

Deze struik wordt 1- 4 meter hoog, groeit op het Kijkduinpark en ook in het duinstruweel.