groenberichten Kijkduinpark

Als helikoptertjes gaan ze de komende tijd  weer met zijn miljoenen naar beneden dwarrelen.... Daar zijn we nog niet vanaf! In Engeland, in de RHS Garden Hyde Hall in Chelmsford staat een enorm bewegend kunstwerk van esdoornzaden! De natuur als inspiratiebron voor de kunst. "Natura Artis Magistra" is Latijn voor "De natuur is de leermeesteres van de kunst en wetenschap". Prachtig! De tuinen trouwens ook! www.rhs.org.uk/gardens/hyde-hall

Deze ragebolachtige uitgroeisels van 5-10 cm zijn soms te vinden op wilde rozen, zoals de hondsroos en egelantier. Eerst zijn ze groen en in de herfst kleuren ze naar rood. De rozenmosgalwesp legt haar eitjes in de nog gesloten zijknoppen van de roos waar een woekering (gal) ontstaat. In de gal zijn verschillende kamertjes waar eitjes zich tot larven ontwikkelen. Behalve voedsel, geeft de gal ook bescherming. Maar... tegen een mensenhand werkt dat niet want i n de winter kun je de gallen gewoon weghalen.   De rozengalmoswesp is ongevaarlijk voor mens en roos, is klein (rond de 3 mm) en steekt nooit. 

 Met haar uitgebloeide zusje.

Het groen trekt zich langzaam terug...

Waarschijnlijk zat het zaad van de luzerne bij het mengsel dat de hovenier op het park heeft uitgezaaid. Langs een paar paden gedijt deze vaste plant uit de Vlinderbloemenfamilie. Als groenbemester en voederplant wordt luzerne ook nogal eens ingezaaid op akkers vanwege de symbiose met wortelknolletjesbacteriën. Flora van Nederland: 'De knolletjesbacteriën leven in symbiose met vlinderbloemige planten zoals erwten, bonen, wikke, lupine, soja, klaver en luzerne. Deze bacteriën dringen de wortels van de plant binnen, waarna de wortelknolletjes zich vormen waarin de bacteriën zich ophopen. In ruil voor suikers zetten de knolletjesbacteriën stikstofgas uit de lucht om in stikstofverbindingen die de plant kan gebruiken voor zijn groei en stikstof achterlaten voor volgende gewassen. Zo dragen vlinderbloemigen bij aan een gezonde bodem'.

De reseda gedijt in droge, onbewerkte grond. In deze periode kun je op het park zaad van planten verzamelen en verspreiden op open, lichte plekjes zodat het zaad ook de kans krijgt om te kunnen ontkiemen. Er is methode ' omgekeerde paraplu ', waarmee zaad op grotere schaal geoogst wordt.

Uitgebloeid en nu met puntmuts-zaaddoosjes in de ochtendzon.  Er zijn diverse soorten Sla, zoals deze komppassla en ze zijn allemaal niet geschikt voor consumptie. In onze salade zitten gekweekte variëteiten Sla. De naam dankt de plant aan de stand van de bladeren, die in de zon van het westen naar het oosten wijst. 

Onder de duindoorn door met aan weerszijden van het paadje verrassend veel verschillende planten.

Zwarte bottels van de roomwit bloeiende duinroos. Deze Rosa spinosissima treedt vaak op als het duindoornstruweel achteruitgaat door uitspoeling van kalk. De wortels van de duinroos kunnen dieper reiken tot aan de kalkbevattende grondlagen en het zoete grondwater in de duinen. 

 Oranje duindoornbessen en de egelantier met haar rode flesvormige bottels. 

Toen ik zonet wat takken van de olijfwilg snoeide, ròòk ik in eerste instantie die heerlijke geur en daarna zag ik ze: kleine, onbeduidende witachtige bloemetjes met een mooi vormpje. Als je langs zo'n struik loopt, kun je dus opeens verrast worden door die geur en dat is dan afkomstig van de olijfwilg (Elaeagnus ebbingei). Over twee weken is het overduidelijk en riekt het hele Kijkduinpark ernaar. 

Deze donkerrode uitgebloeide zuringstengels zijn overal op het park te zien en houden in de komende seizoenen een mooi silhouet. Ze zaaien zich flink uit en maken diepe penwortels, dus je bent er niet zomaar van af als je dat al zou willen.  Daarnaast staat koninginnekruid of leverkruid. De naam zal wel te maken hebben met de 'saaie' kleur van de bloemen. Ze produceren wel veel nectar, interessant voor bijen en vlinders.

In droge tijden ziet dit grasveld er geelbruin uit en lijkt dood. Net zoals d e beplanting, die zich ook  beschermt  door tijdelijk vocht uit de bladeren terug te trekken.  Er wordt vaker de term grasvegetatie gebruikt omdat er tussen het gras ook allerlei andere kleine planten groeien.  N a een buitje (of drie) wordt dit grasveldje vanzelf ook weer groen! Een gazon vraagt veel onderhoud, vooral in droge tijden: doorlopend water en voeding geven, wat dan weer snel uitspoelt op onze arme zandgrond. 

Wuivende pluimpjes duinriet (Calamagrostis epigejos). Overblijvend gras dat in pollen groeit en ook uitgebreide wortelstokken vormt, waardoor het in staat is om grote oppervlakten te koloniseren, vooral als er sprake is van stikstofdepositie vanuit de lucht. Daardoor kan duinriet oorspronkelijke plantengemeenschappen overwoekeren en verdrijven. Jammer nou!

Paadje gemaaid door het struweel en op een open plekje waar de zon bij kan, bloeit het duinriet.

De Clematis vitalba, vrij algemeen, komt voor in bossen en kreupelhout op kalkhoudende gronden en behoort tot de lianen. Zo'n tropische term bij een gewone inheemse bosrank! Dat betekent dat de stengels gebruik maken van andere planten om steun te krijgen. Ze groeien er bovenuit, zodat ze zon krijgen om te kunnen bloeien. Het is een belangrijke plant voor hommels en wilde bijen die stuifmeel halen.

Aan de kalkrijke duinkant van het park zijn de oranje bessen van de duindoorn nu te vinden. Dit zijn vrouwelijke struiken, want de mannelijke struiken herken je doordat er geen oranje bessen aan zitten. De Hippophae rhamnoides is dus tweehuizig. De duindoornbes is eetbaar en is rijk aan vitamine C en andere antioxidanten. De takken met bessen kunnen in de vriezer bewaard worden, waarna de bessen er makkelijk af te schudden zijn. Je kunt de bessen ook laten hangen voor de spreeuwen, lijsters en kraaien. :-) .

  Op weg naar de paddenpoel 'de Kogelvanger' staat een bos vol uitgebloeide distels met hier en daar nog een klein bloem nakomertje. Het is een forse plant, die wel 1.20 hoog kan worden. Vrij algemeen. Cirsium vulgare heeft iets spinnenwebachtigs, maar dan veel rommeliger. De geveerde bladeren lopen in stekels uit. 

In de buurt van de speeltuin, tussen het helm, groeit de blaassilene. Valt op door haar tere buikvormige kelk waarop fijne nerven te zien zijn. Een sjiek plantje met een gewone naam: Silene vulgaris.

Deze Mentha aquatica blijft onvermoeibaar bloeien in droge tijden, ook al wil ie eigenlijk natte voeten. Groeit langs de 'waterrand', is inheems en trekt veel bijen en vlinders.

 Op het diepste punt nog 20 cm water in de paddenpoel.

Vroege ochtendzon op een kaardenbolletje! (Dichter K. Schippers 1936-2021:  Als je goed om je heen kijkt, zie je dat alles gekleurd is).  

Heel even scheen de zon op deze onbewolkte plek in de lucht, richting zee. Het blauw knalde eruit tussen de groenbruine bomen en de grijze wolken.

Onder de eik lagen dit soort kleverige 'dingen' en het blijkt de gal te zijn van de knoppergalwesp, een mini wesp van een paar millimeter groot. Vroeg gevallen want in de herfst zijn ze droog en bruin. De wesp legt haar eitje tussen eikel en eikeldopje. De gal begint te groeien en overwoekert de eikel soms helemaal en soms gedeeltelijk. Zo vormt zich een geschikte omgeving voor de larven. In de lente kruipt een volwassen miniwespje (die niet kan steken) uit de knoppergal. Het is een onschuldig verschijnsel Voor wie meer wil weten over gallen: zie Gallenboek van W.M. Docters van Leeuwen

  Uitgebloeid en scheefgezakt en nu groeien er toch weer kleine toortsjes aan deze oude aar.

Uit De Gelderlander, 10-8-2025: ' Zelfs Darwin vond het interessant: altijd weer het middelste bloemetje zwart. Natuurlijke zwarte bloemen komen maar zeer zelden voor. Al jaren zijn wetenschappers bezig licht te schijnen op deze donkere verschijning. Onderzoek in Turkije - waar veel schermbloemen een zwart hoofdje dragen - laat zien dat vooral mannelijke torren dit bloemetje bekijken voor ze gaan eten. Als het zwarte bloemetje is weggehaald, wordt de wilde peen niet meer door deze torretjes bezocht. Zou het ook kunnen zijn, dat dit zwarte bloemetje een heel fel contrast geeft met de witte bloemen eromheen? Als lokkertje voor insecten? Het zwarte bloemetje is trouwens vooral te zien in bloemen die in juni zjjn begonnen met bloeien. De bloemen die midden juli bloeien, hebben dit zwarte hoofdje amper.' Dat laatste klopt met 'mijn bescheiden parkwaarneming'.

Plekje aan de Duinlaan, ter hoogte van de receptie, achter het standbeeld. Opeens was het zonlicht zo mooi helder in dat donkere bosje.  Het lijkt erop dat het vorig jaar makkelijker was om een doorkijkje te vinden op het park.  De bomen zijn hoger geworden en de onderbegroeiing is dichter gegroeid. Waarschijnlijk bloeien er ook minder planten in de kruidenlaag vanwege de schaduw.... 

  Afgelopen winter stond het water in de paddenpoel bijna twee meter hoger dan nu. Het peil van het grondwater is in de winter altijd hoog en in de zomer laag. Maar nu staat er nog maar 40 cm water op het diepste punt van de paddenpoel en dat is uitzonderlijk weinig. De eenden zijn dus eigenlijk niet welkom. Ze grazen over de bodem, en daarbij maken ze het water troebel zodat de zuurstofplanten niet genoeg licht krijgen om te groeien. Ook zorgt de ontlasting van de eenden voor verontreiniging. Grote kans dat de poel dan een vieze drabberige boel wordt!  ps: De parkeend met de drie vrouwen hebben het begrepen; ze zijn vertrokken, hopelijk naar een leuke kinderboerderij.

Al een paar weken bivakkeert een eend met wit befje in de paddenpoel. Ik denk een mannetje (nergens op gebaseerd). Hij is alleen; beetje slapen, een beetje zwemmen en een beetje eten. Opeens zwommen er vanmorgen ook drie dames-eenden in de paddenpoel. B&B vol liefde? Eend zoekt vrouw? Ik schat in dat het bezoek een beetje veel is voor onze bedaarde parkeend, want hij zwemt elke keer een andere kant op wanneer het cluppie in zijn buurt dobbert.  Wordt vervolgd...

Hypericum perforatum is een inheemse vaste plant en het perforatum slaat op de kleine gaatjes die in het blad zitten. Als je een blaadje tegen het licht houdt, kun je het goed zien. Op 24 juni is de zonnewende (Sint Jan) en dan bloeit deze plant al. Mensen met een lichte tot matige depressie zouden zich door sint-janskruid energieker voelen. Bloemen en knoppen glimmen en dat lokt insecten aan vanwege de weerspiegeling.

Oregano en marjolein lijken op elkaar maar zijn niet hetzelfde. Oregano is een vaste plant, en wordt ook wilde marjolein genoemd. Het is de inheemse versie van het keukenkruid marjolein, dat éénjarig is en een iets zoetere en mildere smaak heeft dan deze Oregano vulgare. Het woord vulgare duidt aan dat het een algemeen voorkomende soort is binnen die plantenfamilie. Het is een f antastische langbloeiende insectenplant, die zich goed staande houdt op de droge kalkrijke zandgrond.    

Tussen twee duinvilla's door zicht op een ecologische zone. Je ziet eerst een paar meter de bloeiende kruidenlaag, daarachter de aanplant van bosplantsoen; zoals roos, wilde liguster, sleedoorn, meidoorn etc. Zij zorgen voor privacy tussen de villa's. Daarna de bomen. Precies zoals de opbouw van een ecologische zone is 'bedacht'. Helaas nemen de hoog groeiende bomen veel licht weg, waardoor beplanting daaronder nauwelijks groeit. (Behalve braam en brandnetel).  Aan een bomenbeheerplan/ kap wordt gewerkt. 👍 Tekening van Gerd-Jan Korte 2015

Linaria vulgaris, algemeen en inheems. Staat op het park langs de paden te bloeien. Hier samen met boerenwormkruid en uitgebloeid paars knoopkruid. 

Uitgebloeid. De zaadjes van de peen met de bijnaam 'vogelnestje', liggen klaar om zich te verspreiden. Het nestje vouwt zich 's morgens open en sluit 's avonds weer.   Daucus carota.

Met op de voorgrond de uitgebloeide toorts.  Een paadje met bochtjes, zon en schaduw, ergens heen, in een verte en je weet niet precies waarheen... Het allermooiste toch!?

Rondom P4 is de bodem iets natter omdat het gebied lager ligt dan de rest van het Kijkduinpark. De bodem is ook voedselrijker en daar houden grote kattenstaarten van! 

Raadseltje: èrgens op het Kijkduinpark staat de pindakaasstruik of de kansenboom (Clerodendrum trichotomum). Hij kan ongeveer 6 meter hoog worden. (staat niet op de toegestane plantenlijst, maar dat terzijde). Bij kneuzing van het donzige blad ruik je namelijk: pindakaas! Bloeit in augustus/september en na de bloei verschijnen de grijsblauwe bessen die naar zwart verkleuren, met een rood sterrenrokje.

De bijvoet of Artemisia vulgaris is geen bijzondere schoonheid. Overal op het park en er buiten, zijn die grijze lorrebossen te vinden. Maar... ze is een nuttige plant in de natuurlijke bestrijding tegen bladluizen. Bijvoet verspreidt lokstoffen die allerlei vijanden van de bladluis aantrekken. In kassen- en bollenteelt wordt hier al mee gewerkt. ONkruid bestaat dus niet. Meestal is er van alles aan een plant te zien en met een loepje kom je tot mooie ontdekkingen. 10 x vergroot is t beste.

òf grote zandkool òf Diplotaxis tenuifolia; dan klinkt wilde rucola toch veel aanlokkelijker. De bloemetjes zijn citroengeel, bijna fluoriserend. De bladeren zijn eetbaar, maar op plekken waar honden plassen, lijkt mij dat geen aanrader.  Hondenurine bevat veel stikstof en kan het schrale duinzand op een negatieve manier verrijken. Een groot deel van de stikstof, die in de duinen neerkomt, is trouwens afkomstig uit Engeland en de Maasvlakte. Nu houdt wilde rucola wél van voedselrijke  zandgrond, net zoals bramen, brandnetels en populieren. De  zeldzame beplanting van het kalkrijke duingebied staat mede daardoor onder druk.   Uit Bomenbeheerplan Kijkduinpark 2024-2054, R. van Praag en L. Aarts, pagina 9: ' Teveel stikstof maakt andere bomen kwetsbaar omdat ze snel hoog groeien en geen gedrongen vorm aannemen. Ze zijn vatbaarder voor sterke rukwinden. Doordat stikstof zo makkelijk beschikbaar is, gaan bomen minder een symbiose aan met hun schimmelpartners. Het gevolg d...

Tegen de schemer gaan er binnen een paar minuten enkele knoppen van de teunisbloem open en de volgende dag verwelken ze weer. Het zijn nachtbloeiers en worden dus door nachtactieve insecten bestoven. Waarschijnlijk zijn ze rond 1700 vanuit Noord-Amerika in Europa terecht gekomen.  Teunisbloemen (geslacht Oenothera) noemen we inheems en dan gaat het om wilde planten, die in Nederland  al eeuwenlang   groeien,  zonder menselijk ingrijpen. Ze  hebben zich aangepast aan de omgeving en zijn beter bestand tegen klimaatverandering dan niet-inheemse planten. In de loop der tijd zijn onze planten en dieren op elkaar afgestemd geraakt. De hommel weet precies wanneer de lekkerste bloemen in bloei staan en waar dus wat te halen valt. Sommige insecten vliegen zelfs maar op één speciale bloem.  Niet-inheemse planten hebben vaak minder waarde voor de natuur. Zoals bijvoorbeeld de hortensia, die nauwelijks nectar of stuifmeel heeft voor bijen. 

De Prunella vulgaris, gewone brunel of het bijenkorfje is een bodembedekker en staat graag op een zonnig plekje, groeit ook in een grasmat. Het is te zien waar de naam vandaan komt. Breidt zich flink uit en bloeit paars. 'Het is een makkelijke plant' (net zoals de fuchsia uit de serie Ja zuster, Nee zuster ) 

Met hommel. Ik ben een paar weken niet op het Kijkduinpark en nu krijg ik deze foto van de kaardebol van een lieve buurvrouw. Dipsacus sativus met haar stekelig aanzien. De bloei begint met een ring halverwege het hoofdje en breidt zich naar boven en naar beneden uit. Het regenwater blijft in de bladvoet staan en vormt een badje waardoor slakken en pissebedden verhinderd worden om in de plant te klimmen. Inheems en er is veel nectar te halen in de lila bloemetjes.

Geen beestjes maar een grasje, ook wel trilgras of beefgras genoemd vanwege de zeer beweeglijke aartjes, met een prachtig voorkomen. Er zijn allerlei namen voor dit grasje, afhankelijk van de streek: schuddekopjes, spinnekopjes, siddergras, nimmerstil, wemelgrasjes. Het is een populaire plant in bloemenmengsels voor in bermen. Zo is ie waarschijnlijk ook op het park terecht gekomen.

  Komt vrij algemeen voor, in bosranden en langs onze paden. Op de foto ziet het bloemetje er groot uit, maar in werkelijkheid zijn de bloemhoofdjes klein, 15-20 mm doorsnee. Een ijl plantje en de gele bloemetjes lijken te zweven als onbekommerde zonnetjes.

Kaasjeskruidfamilie (Malvaceae) is de overkoepelende naam waar Malva en Lavatera onder vallen. Deze Malva bloemen staan met hun kopjes naar het ochtendzonnetje gericht. Dun doorschijnend babietjes rose met een vijfhoekig sterretje waar het steeltje aan vast zit.